fa تعیین غلظت فلزات سنگین کادمیوم، سرب، روی و مس در خیار و گوجه‌فرنگی توزیع شده از میدان‌های میوه و تره‌بار گرگان و گنبد بهداشت محيط Environmental Health تحقيقي Original Articles زمینه و هدف : در حال حاضر آلودگی مواد غذایی رو به افزایش بوده و مصرف آنها تهدیدی برای سلامت انسان است. این مطالعه به منظور تعیین غلظت فلزات سنگین کادمیوم، سرب، روی و مس در خیار و گوجه‌فرنگی توزیع شده از میدان‌های میوه و تره‌بار گرگان و گنبد انجام شد. روش بررسی : در این مطالعه توصیفی تحلیلی 48 نمونه خیار و 48 نمونه گوجه‌فرنگی از میدان‌های میوه و تره‌بار شرق گنبد و مرکزی گرگان در دو فصل بهار و تابستان سال 1391 تهیه گردید. مراحل آماده‌سازی و هضم نمونه‌ها مطابق با روش استاندارد انجام شد. غلظت فلزات سنگین کادمیوم، سرب، روی و مس با پلاروگراف به روش ولتامتری تعیین گردید. یافته‌ها : میانگین غلظت‌های روی، کادمیوم، سرب و مس در نمونه‌های خیار گنبد به ترتیب 7.7±53.4، 0.013±0.09، 0.21±1.47، 0.66±4.1 و در نمونه‌های خیار گرگان به ترتیب 8.7±60.3، 0.017±0.12، 0.2±1.4 و 0.53±3.7 برحسب میلی‌گرم بر کیلوگرم وزن تر تعیین شد. میانگین غلظت‌های روی، کادمیوم، سرب و مس در نمونه‌های گوجه‌فرنگی گنبد به ترتیب 2.6±17.9، 0.004±0.03، 0.07±0.5 و 0.12±0.85 و در نمونه‌های گوجه فرنگی گرگان به ترتیب 3.4±23.8، 0.01±0.08، 0.09±0.66 و 0.24±1.7 برحسب میلی‌گرم بر کیلوگرم وزن تر تعیین شد. میانگین غلظت کادمیوم و سرب به ترتیب در نمونه‌های خیار بیش از 2 و 14، در نمونه‌های گوجه‌فرنگی گنبد 0.6 و 5 و در نمونه‌های گوجه‌فرنگی گرگان 1.6 و 7 برابر بیش از حد مجاز تعیین شده سازمان بهداشت جهانی بود. نتیجه‌گیری : میانگین غلظت سرب و کادمیوم در نمونه‌های خیار و گوجه‌فرنگی بسیار بیشتر از حد مجاز و غلظت همه فلزات سنگین مورد سنجش در خیار بیشتر از گوجه‌فرنگی است. Background and Objective: Nowadays the food contamination is increased and threating human health. This study was done to determine the concentration of cadmium, lead, zinc and copper in tomatoes and cucumber in Northern Iran. Methods: In this descriptive study, 48 cucumber and 48 tomatoes samples were collected randomly from the two sampling stations of Gorgan and Gonbad the two cities in Golestan province of northern Iran during spring and summer of 2012. Cadmium (Cd), lead (Pb), zinc (Zn) and copper (Cu) concentrations were determined by voltammetry method of 797 Polarography models. Results: Mean±SE of Zn, Cd, Pb and Cu concentration in samples of cucumber in Gonbad was 53.4±7.7, 0.09±0.013, 1.47±0.21 and 4.1±0.66 mg/kg wet weight, respectively. Mean±SE of Zn, Cd, Pb and Cu concentration in samples of cucumber in Gorgan was 60.3±8.7, 0.12±0.017, 1.4±0.2 and 3.7±0.53 mg/kg wet weight, respectively. Mean±SE of Zn, Cd, Pb and Cu concentration in samples of tomatoes in Gonbad was 17.9±2.6, 0.03±0.004, 0.5±0.07 and 0.85±0.12 mg/kg wet weight, respectively. Mean±SE of Zn, Cd, Pb and Cu concentration in samples of tomato in Gorgan was 23.8±3.4, 0.08±0.01, 0.66±0.09 and 1.7±0.24 mg/kg wet weight, respectively. Mean concentrations of Cd and Pb in cucumber and tomatoes samples of Gonbad was up to 2, 14, 0.6 and 5 times and mean concentrations of that in cucumber and tomatoes of Gorgan was up to 2.4, 14.4, 1.6 and 7 times exceed the maximum allowable limits of WHO/FAO. Conclusion: Mean concentration of Cd and Pb in cucumber and tomato samples was exceeded the maximum allowable limits of WHO/FAO and mean concentration of heavy metals in cucumber was more than tomato samples. روی , کادمیوم , سرب , مس , خیار , گوجه‌فرنگی , گلستان Zinc, Cadmium, Lead, Copper, Cucumber, Tomato, Iran 77 83 http://goums.ac.ir/journal/browse.php?a_code=A-10-1-813&slc_lang=fa&sid=1 Zafarzadeh A علی ظفرزاده alizafarzadeh@yahoo.com 5900319475328460050094 5900319475328460050094 Yes Assistant Professor, Environmental Health Research Center, Faculty of Health, Golestan University of Medical Sciences, Gorgan, Iran استادیار گروه مهندسی بهداشت محیط، مرکز تحقیقات بهداشت محیط، دانشگاه علوم پزشکی گلستان Rahimzadeh H هادی رحیم‌زاده 5900319475328460050095 5900319475328460050095 No Academic Instructor, Environmental Health Research Center, Faculty of Health, Golestan University of Medical Sciences, Gorgan, Iran مربی گروه مهندسی بهداشت محیط، مرکز تحقیقات بهداشت محیط، دانشگاه علوم پزشکی گلستان