fa ارزیابی تراکم روی، مس،کبالت و منگنز در بافت خوراکی ماهیان سفید و کپور دریای خزر بيوشيمي Biochemistry تحقيقي Original Articles زمینه و هدف : اهمیت محصولات و فرآورده‌های دریایی، به‌ویژه ماهیان در رژیم غذایی انسان روز به‌روز بارزتر می‌شود. به موازات افزایش مصرف این منابع، اطمینان از سلامت و بهداشت آن نیز از اهمیت زیادی برخوردار است. معضل آلودگی منابع آبی به فلزات سنگین، ضروری بودن سنجش فلزات در ماهیان را که در چرخه غذایی به اکوسیستم انسانی می‌رسد را اثبات می‌کند. این مطالعه به منظور ارزیابی تراکم فلزات سنگین روی، مس،کبالت و منگنز در بافت خوراکی ماهیان سفید و کپور در جنوب مرکزی دریای خزر انجام شد. روش بررسی : در این مطالعه توصیفی مقدار فلزات سنگین دو گونه از ماهیان جنوب مرکزی دریای خزر شامل ماهی سفید (Rutilus frisii kutum) و ماهی کپور (Cyprinus carpio) در نیمه دوم سال 1388 اندازه‌گیری شد. پس از تعیین ایستگاه‌های بابلسر، فریدون‌کنار، محمودآباد، رستم‌رود نور، پارک جنگلی سی‌سنگان و نوشهر نمونه‌هایی از ماهیان جمع‌آوری گردید. پس از آماده‌سازی و هضم اسیدی، مقدار فلزات سنگین روی، مس، کبالت و منگنز با روش دستگاهی طیف‌سنجی جذب اتمی مورد سنجش قرار گرفت و با خط پایه برایان مقایسه شد. یافته‌ها : میانگین و انحراف معیار غلظت فلزات سنگین روی، مس، کبالت و منگنز در بافت خوراکی ماهی سفید به ترتیب 0.57+-29.97 ، 0.09+-9.45 ، 0.01+-0.30 و 0.01+-0.20 میکروگرم برگرم وزن خشک نمونه تعیین شد. همچنین میانگین و انحراف معیار غلظت فلزات سنگین روی، مس، کبالت و منگنز در بافت خوراکی ماهی کپور به ترتیب 0.14+-30.20 ، 0.07+-9.14 ، 0.03+-1.08 و 0.02+-0.71 میکروگرم برگرم وزن خشک ماهی بود. میانگین میزان فلزات سنگین مس، کبالت و منگنز در ایستگاه‌های مختلف برای دو گونه ماهی دارای تفاوت آماری معنی‌‌دار بود (P<0.05). میانگین میزان روی در ماهی‌سفید در ایستگاه‌های مختلف دارای تفاوت آماری معنی‌داری بود (P<0.05). برای ماهی کپور تنها در دوایستگاه تفاوت آماری معنی‌داری بین میانگین سطح روی وجود نداشت و در دیگر ایستگاه‌ها دارای تفاوت آماری معنی‌داری بود (P<0.05). نتیجه‌گیری : این مطالعه نشان داد که غلظت فلزات روی، مس و کبالت در بافت ماهیان سفید و کپور دریای خزر نسبتاً زیاد و بالاتر از خط پایه‌برایان می‌باشد. Background and Objective: Fish as well as other aquatic animals have become an important source of protein diets. Heavy metals due to their specific physical and chemical characteristics as well as their side effects on various ecosystems are considered as a major contaminator of marine environments. Therefore determine determination of Zinc (Zn), Copper (Cu), Cobalt (Co) and Manganese (Mn) intensity in Rutilus frisii kutum and Cyprinus carpio fishes of Caspian sea. Materials and Methods: In this descriptive study, levels of Zinc, Copper, Cobalt and Manganese were evaluated, using flame atomic absorption spectroscopy (A.S.S) technique, in tissues of two commonly consumed fish in Iran, namely Rutilus frisii kutum and Cyprinus carpio, collected from the southern coastline of the Caspian sea. Results: The mean&plusmn;SD average concentration of Zn, Cu, Co and Mn were detected as (&mu;g g-1) dry weight of Rutilus frisii kutum&rsquo;s tissues were 29.97&plusmn;0.57, 9.45&plusmn;0.09, 0.30&plusmn;0.01 and 0.20&plusmn;0.01, respectively. These values for Cyprinus carpio were detected as: 30.20&plusmn;0.14, 9.14&plusmn;0.07, 1.08&plusmn;0.03 and 0.71&plusmn;0.02, respectively. Conclusion: This study showed that, the concentration of Zn, Cu and Co in Rutilus frisii kutum, Cyprinus carpio fish tissues were higher than standard base of Brian. دریای خزر, ماهی سفید, ماهی کپور, فلزات سنگین, طیف سنجی جذب اتمی Caspian Sea, Rutilus frisii kutum, Cyprinus carpio, Zinc, Copper, Cobalt, Manganese, Atomic absorption spectroscopy 107 113 http://goums.ac.ir/journal/browse.php?a_code=A-10-1-552&slc_lang=fa&sid=1 Elsagh A (MSc) اکبر الصاق a_elsagh@iau-tnb.ac.ir 5900319475328460046747 5900319475328460046747 Yes Academic Instructor, Department of Chemistry, Faculty of Chemistry, Islamic Azad University, North Tehran Branch, Tehran, Iran عضو هیأت علمی گروه شیمی ، دانشکده شیمی ، دانشگاه آزاد اسلامی واحد تهران شمال