مجله علمي دانشگاه علوم پزشكي گرگان

بایسته‌های اخلاقی یک مسلمان در زمان شیوع همه‌گیری‌ها

علی محمد حیدرسرلک

موضوع این تحقیق تببین رفتارهای اخلاقی است که انتظار می رود یک مسلمان به هنگام شیوع بیماری های همه گیر بدانها اهتمام ورزد. منابع تحقیق، کتابخانه ای شامل نصوص دینی، اعم از آیات، روایات، فتاوا و آراء فقها و اندیشمندان دینی هستند که با روش توصیفی از خلال فحص و بررسی منابع مذکور، رفتارهای بایسته دینی کشف و استنباط گردیده است. یافته های نویسنده حاکی از آنست که بایسته های اخلاقی یک مسلمان در هنگام بروز بیماری های همه گیر، ذیل سه عنوان قرار می گیرد: 1) بایسته های اخلاقی نسبت به خداوند متعال. 2) بایسته های اخلاقی شخص نسبت به خویش. 3) بایسته های اخلاقی نسبت به هم نوعان. در نتیجه؛ از یک مسلمان انتظار می رود پس از شناخت سه بایسته فوق با اتخاذ رفتار اخلاقی متناسب با یافته های شناختی، از اثرات منفی و نتایج زیانباری که شیوع بیمارهای همه گیر در پی دارند بکاهد تا به تبع آن، میزان موفقیت حاکمیت در کنترل و مهار همه گیری نیز افزایش یافته و بازگشت به زندگی عادی تسریع و تسهیل گردد.

تاثیر ترک گناه بر مراقبت از سلامت روان

سیدرسول حسینی کوهستانی

علوم مختلف مانند پزشکی، روانشناسی، جامعه شناسی، تاریخ، اخلاق و... هر کدام از زاویه ای خاص به انسان نگریسته و درباره آن به مطالعه می پردازند. بنابراین، در هر علمی، از جمله پزشکی، آنچه موضوع آن علم را می سازد و اساس مسائل آن را شکل می دهد، بستگی به تعریف آن علم از ماهیت و ذات انسان دارد. از این رو؛ توجه به ماهیت انسان در شناخت بیماری و پیشگیری و درمان آن بسیار مهم است. پژوهش حاضر با روش توصیفی - تحلیلی و با مراجعه به منابع کتابخانه ای، تأثیر عوامل غیر مادی مانند سرپیچی از دستورات الهی و رذایل اخلاقی را در سلب سلامت روان از دیدگاه اسلام بررسی می کند. یافته های این تحقیق نشان می دهد؛ درباره طبیعت انسان دو دیدگاه کلی وجود دارد: مادی و الهی. در علوم پزشکی، در هر سه حوزه تشخیص بیماری، پیشگیری و درمان، بسته به پذیرش یکی از دو دیدگاه ذکر شده، داده ها و به تبع آن نتایج متفاوت خواهد بود. بدیهی است که دیدگاه مادی در مطالعات پزشکی، با رد دوگانگی متافیزیکی، حوزه تحقیق خود را تنها بر محور عوامل مادی و تجربی تعریف می کند اما در مقابل، دیدگاه الهی دامنه مطالعات مذکور را فراتر از عوامل مادی دانسته و عوامل غیر مادی و معنوی را نیز در بر می گیرد. در نتیجه؛ با فرض دیدگاه الهی، علل بیماری ها فراتر از عوامل مادی، عوامل غیر مادی را نیز شامل می شود و تاثیر گناه یا همان سرپیچی از دستورات الهی و رذایل اخلاقی در ایجاد برخی بیماری اثبات و در مقابل، تاثیر رعایت موازین دینی و اخلاقی در حفظ و استمرار سلامت جسم - به عنوان کالبد روح – نیز ثابت می گردد.

مصادیق و مبانی درمان بیماری فراموشی در قرآن

فاطمه اباذرپورآری

فراموشی از بیماری‏های مبتلابه روز است که مهم‏ترین مصداق آن، آلزایمر است. علم پزشکی تاکنون به درمان قطعی این بیماری دست نیافته است. بررسی وجود مصداق و درمان بیماری از منظر قرآن، اثبات‏ کننده معجزات آیات الهی در زمینه تطبیق با یافته ‏های علم پزشکی است. مصادیق و درمان بیماری‏ فراموشی به روش توصیفی- تحلیلی و شیوه کتابخانه‏ ای با بررسی علائم بیماری در پزشکی و آیات قرآن به جهت مصداق‏یابی و استخراج داروی درمان از قرآن است. 4 آیه از قرآن، حکایت از بروز نوعی بیماری در سن پیری دارد که فرد بیمار، دچار زوال عقل شده و قدرت بدنی را از دست می‏دهد امکان درمان بیماری با جمع آیات سوره حج و نحل وجود دارد. در آیه 5 حج بعد از ذکر مهمترین علامت بیماری، از زنده‏ کردن زمین مرده صحبت شده که نشان دهنده درمان بیماری و امکان بازگشت مغز به حالت جوانی است. در سوره نحل نیز، قبل ذکر بیماری، در تغذیه از مایعات حاصل از زنبور به عنوان دارویی مبنایی و کلی نام برده شد. طبق روایت‏ها، ماده‏ای چون عسل داروی پایه در درمان بسیاری از بیماری‏ها از جمله فراموشی است. فرآورده‏ های زنبور از جمله عسل، ژل، برای درمان بیماری فراموشی، کاربرد درمانی دارد امری که آزمایشات بالینی موید آن است. اثرات جوان‏سازی فراورده‏ های عسل بر روی رادیکال آزاد اثبات شده است. تقدم بیان دارو بر بیماری در آیه، به منظور بیان تاثیر بیشتر آن در پیشگیری نسبت به درمان باشد.

جایگاه آموزه‌های وحیانی در طب تسکینی

مهدی زروندی

طبق تعریف سازمان جهانی بهداشت، طب تسکینی (Palliative care) - که نوعی طب مکمل بشمار می رود- رویکردی است که باعث بهبود کیفیت زندگی بیماران و خانواده های آنها در مواجهه با مشکلات مربوط به بیماری های تهدید کننده مانند سرطان می شود. هدف عمده در مراقبت تسکینی، دادن معنا و مفهوم به زندگی و شأن و منزلت به زندگی بیمار تا پایان آن است که بخش مهمی از آن از طریق پیشگیری و تسکین رنج و مشکلات روانی و معنوی انجام می پذیرد. در حقیقت مهم ترین موضوع برای افراد مبتلا به بیماری های صعب العلاج و ناعلاج، حفظ آرامش، کاهش استرس و تامین سلامت معنوی است. هدف این مقاله مروری- که با بررسی آیات قرآن و روایات معتبر دینی در این زمینه انجام پذیرفته است- شناسایی و بکارگیری آموزه های وحیانی در مقوله طب تسکینی می باشد. آموزه هایی همچون شناخت صحیح انسان، فلسفه بیماری و بلاها، فضیلت صبر بر بیماری، سازش با دردمندی، تقویت روحیه تقوی و پرهیزکاری، نیایش، دعا و استغفار و توجه به مبدا و معاد از جمله مقولاتی است که می توان با آموزش صحیح آنها به متخصصین این حوزه، دسترسی به اهداف طب تسکینی- ازجمله تاب آوری و بهبود کیفیت زندگی بیماران و خانواده های ایشان- را تسهیل نمود.

جایگاه عقلانیت در سلامت معنوی از منظر عرفان اسلامی

ولی الله عباسی

زمینه و هدف: سلامت ابعاد مختلفی را شامل می شود که یکی از مهمترین آنها سلامت معنوی است. این بعد از سلامت با اینکه دارای پیشینه طولانی است اما در چند دهه اخیر مورد توجه پزشکان و روان شناسان واقع شده است. یکی از عوامل مؤثر در سلامت معنوی، عقلانیت است که همواره از بحث انگیزترین مباحث در تاریخ تفکر بشری بوده است. این مطالعه به منظور تبیین رابطه سلامت و معنویت انجام شده است.

روش بررسی: این پژوهش از نوع تحلیلی – توصیفی است که با استفاده از روش کتابخانه ای و بهره گیری از آیات و روایات و منابع تفسیری انجام شده است.

یافته ها: عقلانیت نه تنها معنویت ناسازگار نیست بلکه موجب تقویت آن می شود. دین اسلام که نزولش برای تکامل و رشد سلامت معنوی بوده، همواره انسان ها را به تعقل و عقل ورزی دعوت نموده و کسانی که از عقل و اندیشه بهره نمی برند مورد مذمت قرار داده است.

نتیجه گیری: این مطالعه نشان می دهد که عقلانیت رابطه مستقیمی با معنویت دارد و موجب سلامت معنوی انسان می شود.

چکیده مقالات (پوستر)

Spirituality and Systemic Lupus Erythematosus: A Qualitative Study

تغذیه سالم به معیار اعتدال از دیدگاه قرآن
شادی و نشاط در زندگی اسلامی
کرامت اکتسابی و سلامت معنوی
ارزیابی، مقایسه و تحلیل مفهوم «سلامت» در کشف المحجوب با دیوان حافظ
مروری سیستماتیک بر مطالعات حوزه سلامت معنوی و سلامت روان کودکان و نوجوانان دانش آموز در مدرسه
مشارکت مذهبی به عنوان یک راهکار کلیدی
سلامت معنوی با آیات و اذکار جاری
نقش رفتارهای اخلاقی در سلامت روانی
نقش رفتارهای عبادی در سلامت روانی