Journal of Gorgan University of Medical Sciences

The Ethical Obligations of a Muslim during the Outbreak of Epidemics

Alimohammad Heidar Sarlak

The subject of this research is to explain the ethical behaviors that are expected of a Muslim in the event of a pandemic. The research sources are a library of religious texts, including verses, hadiths, fatwas, and opinions of jurists and religious scholars. Using a descriptive method, the religious behaviors have been discovered and inferred through the examination and review of the aforementioned sources. The author's findings indicate that the ethical obligations of a Muslim in the event of a pandemic fall under three categories: 1) Ethical obligations to God Almighty. 2) Ethical obligations of the person towards himself. 3) Ethical obligations of the person towards fellow human beings. In conclusion, it is expected of a Muslim, after becoming aware of the above three obligations, to reduce the negative effects and harmful consequences of a pandemic by adopting ethical behaviors that are in line with the cognitive findings. This will in turn increase the success rate of the government in controlling and containing the pandemic, and accelerate and facilitate the return to normal life.

Investigating the Impact of Leaving Sin on Mental Health Care

Seyed Rasool Hosseini Kohestani

Various sciences such as medicine, psychology, sociology, history, ethics, etc., each of them look at humans from a specific angle and study them. Therefore, in any science, including medicine, what constitutes the subject of that science and forms the basis of the problems of that science depends on the definition of that science of the nature and essence of man. Therefore; it is very important to look at human nature in the recognition of disease and its prevention and treatment. The present research, with descriptive analytical method and referring to library sources, aims to investigate the impact of non-material factors such as disobeying divine orders and moral vices in depriving mental health from the point of view of Islam. The findings of this research show; there are two general views about human nature: material and divine. Now; in medical sciences, in all three areas of disease recognition, prevention and treatment, depending on the acceptance of one of the two mentioned points of view, the data and, accordingly, the results will vary. It is obvious that, rejecting metaphysical dualism, the materialist view in medical studies defines its scope of research only on the axis of material and experimental factors and in opposite; the divine perspective considers the scope of the mentioned studies beyond material factors and includes non-material and spiritual factors as well. As a result: by assuming the divine perspective, it is shown that the causes of disease go beyond material factors and include non-material factors as well, and sin and disobedience to divine orders and moral vices have a direct effect on causing some diseases And on the contrary, observing religious and moral principles has an effect on maintaining and sustaining the health of the body as a cage of the soul.

Cases and Basics of Amnesia Treatment in the Quran

Fatemeh Abazarpour Ari

Forgetfulness is a disease of the day,the most important example of which is Alzheimer's. Medical science has not yet achieved a definitive treatment for this disease. Examining the existence of examples and treatment of disease from the perspective of the Qur'an proves the miracles of the divine verses in the field of matching with the findings of medical science. The examples and treatment of amnesia disease is by descriptive-analytical method and library method by examining the symptoms of the disease in medicine and verses of the Qur'an in order to find examples and extract the cure from the Qur'an. 4verses of the Qur'an tell about the occurrence of a disease in old age in which the sick person suffers from dementia and loses physical strength. It is possible to treat the disease with the combination of the verses of Surah Hajj and Nahl. In the 5th verse of Hajj,after mentioning the most important symptom of the disease,it is mentioned about reviving the dead earth,which indicates the treatment of the disease and the possibility of returning the brain to a youthful state. In Surah Nahl,it was mentioned as the main medicine in the feeding of fluids from bees. According to tradition,a substance like honey is a basic medicine in the treatment of many diseases,including forgetfulness. Bee products,including honey,gel have a therapeutic application for the treatment of amnesia,which is confirmed by clinical trials. The rejuvenating effects of honey products on free radicals have been proven. The precedence of drug expression over disease is due to its greater effect in prevention than treatment.

The Place of Revelation Teachings in Palliative Medicine

Mehdi Zarvandi

According to the definition of the World Health Organization, palliative care - which is a type of complementary medicine - is an approach that improves the quality of life of patients and their families in the face of problems related to threatening diseases such as cancer. The main goal in palliative care is to give meaning to life and dignity to the patient's life until its end, an important part of which is done through the prevention and relief of suffering and mental and spiritual problems. In fact, the most important issue for people suffering from incurable diseases is maintaining peace, reducing stress and providing spiritual health. The purpose of this review article - which was done by examining the verses of the Quran and authentic religious traditions in this field - is to identify and apply the teachings of revelation in the category of palliative medicine. Teachings such as the correct understanding of man, the philosophy of illness and calamities, the virtue of patience over illness, compromise with pain, strengthening the spirit of piety, prayer, supplication and forgiveness, and paying attention to the origin and resurrection are among the categories that can be taught properly to specialists in this field facilitated access to the goals of palliative medicine, including resilience and improving the quality of life of patients and their families.

The Place of Rationality in Spiritual Health from the Perspective of Islamic Mysticism

Valiullah Abbasi

Background and Objective: Health includes various dimensions, one of the most important of which is spiritual health. Although this aspect of health has a long history, it has attracted the attention of doctors and psychologists in the last few decades. One of the effective factors in spiritual health is rationality, which has always been one of the most controversial topics in the history of human thought. This study was done to explain the relationship between health and spirituality.

Methods: This research is of analytical-descriptive type, which was carried out using the library method and using verses, narrations and interpretive sources.

Results: Rationality is not only incompatible with spirituality but also strengthens it. The religion of Islam, which was descended for the development and growth of spiritual health, has always invited people to rationality and has condemned those who do not use reason and thought.

Conclusion: This study shows that rationality has a direct relationship with spirituality and causes the spiritual health of a person.

Poster Presentation

Spirituality and Systemic Lupus Erythematosus: A Qualitative Study
Elham Rezaei (Ph.D)*1
1 Ph.D in Reproductive Health, Faculty of Nursing and Midwifery, Tabriz University of Medical Sciences, Tabriz, Iran.
Abstract
Background and Objective: Lupus Erythematosus (SLE) is chronic disease that mostly affects women of the reproductive age. On the other hand, spiritual health empower women to tolerate chronic disease easily. This study was conducted with the aim of exploring the perceptions and the viewpoints of women with SLE regarding spirituality.
Methods: This qualitative research was conducted using 27 semi-structured deep interviews with 19 married women suffering from SLE (15-49 years old) selected through purposive sampling in the referral Rheumatology Center in Iran. Data analysis was performed with a content analysis approach using the conventional method proposed by the Zhang and Wildemuth (2016) by 10 MAXQDA.
Results: The women’s perceptions about spirituality were categorized in two subcategories included: 1) forgiveness of sins (According to the participants, repenting for sins is a way of mitigating sins and approaching God) and 2) resorting to God (that is the key to locked doors and a facilitator for the hopeless when they are deep in crises. Through thanksgiving and with the help of God, they can prevent falling into the abyss of sins under the effect of spiritual beliefs. Many participants considered the disease as a way to approach God, and spiritual beliefs were regarded as a mediator to this end).
Conclusion: This study emphasized to spiritual believes as an important way to tolerate and cope with difficulties of SLE in women. It is hoped that through this research, one can take a step to enhance the awareness of care providers about spiritual factors.
Keywords: Systemic Lupus Erythematosus, Women, Qualitative Study
*Corresponding Author: Elham Rezaei (Ph.D)

تغذیه سالم به معیار اعتدال از دیدگاه قرآن
دکتر سیدجواد احمدی*1
1 استادیار، گروه معارف اسلامی، دانشگاه گنبد کاووس، گنبد کاووس، ایران.
چکیده
زمینه و هدف: قرآن کامل ترین و آخرین کتاب وحیانی است که از جانب پروردگار برای هدایت بشریّت در مسیر کمال نازل شده و از بیان آنچه که در سعادت دنیا و آخرت انسان نقش دارد ، فروگذار نکرده است . تغذیه سالم ازجمله مسائلی است که در رشد مادّی و معنوی انسان و وصول به سعادت مؤثّر است. هدف این تحقیق ، پاسخ به این پرسش است که از دیدگاه قرآن ، تغذیه به چه ملاک و معیاری تغذیه سالم شمرده می شود.
روش بررسی: در این مقاله ، تعدادی از آیات مرتبط با موضوع تغذیه جمع آوری شد و با مراجعه به منابع معتبر مانند کتب لغت و تفسیر با روش تحلیلی- توصیفی به بررسی مفاد آیات پرداخته شد.
یافته ها: سالم بودن تغذیه از دیدگاه قرآن به معیار دوری از اسراف و اتّصاف به « اعتدال » به معنای حفظ حدّ میانه و دچار نشدن به افراط و تفریط است. البته اعتدال به معنای مذکور، صرفاً محدود به مقدار تغذیه نیست و گستره وسیعی از ابعاد مختلف تغذیه را شامل می شود که در این تحقیق ، رعایت اعتدال در چهار محور مهم یعنی کمیّت تغذیه ، تحفّظ بر احکام تکلیفی ، تنوّع غذایی و تعداد وعده های غذایی از آیات قرآن استنتاج شده است.
نتیجه گیری: از دیدگاه قرآن ، تغذیه سالم به ملاک « اعتدال » به معنای رعایت حدود طبیعی ، عقلی و شرعی مربوط به خوردنی ها و آشامیدنی ها به لحاظ کمیّت ، کیفیّت ، حلیّت و تنوّع غذایی برای تأمین سلامت جسم و روان به هدف رشد و تکامل انسان است.
واژه های کلیدی: قرآن ، تغذیه ، اسراف ، اعتدال ، حد ّمیانه
* نویسنده مسؤول: دکتر سیدجواد احمدی
نشانی: گنبد کاووس، دانشگاه گنبد کاووس، گروه معارف اسلامی

شادی و نشاط در زندگی اسلامی
دکتر الهام آرام*1
1 استادیار گروه مهندسی پلیمر، دانشگاه گلستان، ایران.
چکیده
زمینه و هدف: ساختار وجودی انسان به گونه ای است که تفریح و شادی و نشاط از نیازهای اساسی او محسوب می شود؛ چراکه روح و جسم انسان بعد از مدتی فعالیت خسته شده و نیاز دارد با راهکارهایی این خستگی را از خود دور کند. در مقابل رویکرد افراطی و مجاز شمردن هر شادی و نشاطی در زندگی انسان و نیز رویکرد تفریطی نسبت به دین مبنی بر مخالفت دین با هر شادی و نشاط که ناشی از نبود شناخت درست آموزه های دینی است، رویکردی متعادل، واقع گرا و علمی نسبت به دین وجود دارد که نشاط را با ارائه بایدها و نبایدها جهت دهی کرده است و برای فرد و اجتماع، زندگی همراه با سعادت را به دنبال دارد. این مطالعه به منظور بررسی معیارهای شادی و نشاط ممدوح و همچنین شرایط و حدود شادی و نشاط از دیدگاه اسلام انجام شد.
روش بررسی: در این مطالعه سعی شده است که بر اساس تحقیقات صورت گرفته، عوامل موثر بر شادی به طور مفصل بیان شود و در ادامه به دیدگاه روایات و اسلام درباره معیارهای شادی و نشاط و همچنین شرایط و حدود آن پرداخته شود.
یافته ها: با توجه به اینکه ضرورت شادی و نشاط در زندگی بشر با کمک متون دینی، تایید و اثبات شده است تحقیقات نشان داده است که رویکرد متعادل، واقعگرا و علمی دین که شادی و نشاط را با ارائه بایدها و نبایدها جهت دهی کرده و برای فرد و اجتماع، زندگی همراه با سعادت را ایجاد خواهد کرد به مراتب بهتر و بالاتر از رویکردهای افراطی و تفریطی نسبت به شادی و نشاط می باشد. از دیدگاه اسلام، عوامل زیادی بر شادی و نشاط موثر است که ازمهمترین آنها می توان به ایمان و اعتقاد قلبی، رضایت، مبارزه با نگرانی، تبسم و خنده، مزاح و شوخی، بوی خوش، پوشیدن لباس های روشن، حضور در مجالس شادی، ورزش، امید به زندگی، نگاه کردن به طبیعت و تفریح و سیر و سفر اشاره کرد. از دیدگاه اسلام محتوا و قالب شادی و نشاط، نباید با روح توحیدی و انسانی اسلام در تضاد باشد زیرا هر پدیده ای که انسان را از آرمان و غایت اصلی خویش دور کند، به هیچ وجه مقبول اسلام نخواهد بود. بنابراین، پدیده شادی و عوامل آن، به عنوان یک نیاز اساسی و ضروری تا حدی روا و مجاز است که مانع رسیدن انسان به هدف اصلی نشود. بنابراین مهمترین معیارهای شادی و نشاط در اسلام شامل شادی و نشاط با محوریت توحید، شادی و نشاط در پرتو پرهیز از گناه، احیای ارزش ها، شاد کردن دیگران و شادی با ائمه معصومین علیهم السلام است.
نتیجه گیری: اسلام که دینی فطری و تأمین کننده نیاز ها و صلاح دنیا و آخرت انسان است، نه تنها مخالف شادی و فرح نیست، بلکه حامی و پشتیبان آن نیز است. پیام دین به انسان ها این است که راه نجات از غم و اندوه، ایمان به خدا و یاد او است که به انسان آرامش و نشاط می بخشد. همچنین با راهنمایی منابع دینی می توان شادی و نشاط واقعی را از شادی های کاذب و زودگذر بازشناخت و بر دولت مردان جامعه اسلامی واجب است که فضای جامعه را به گونه ای طراحی کنند تا امکان پرداختن به شادی و نشاط فراهم شود که از ضروریات زندگی و نیاز بشر است.
واژه های کلیدی: زندگی اسلامی، شادی، کمال، نشاط
* نویسنده مسؤول: دکتر الهام آرام

کرامت اکتسابی و سلامت معنوی
دکتر محمد درگاه زاده*1 ، دکتر ولی الله عباسی2
1 استادیار دانشگاه بناب، بناب، ایران. 2 سطح چهار حوزه علمیه قم.
چکیده
زمینه و هدف: سلامت انسان دارای ابعاد و ساحت های مختلفی است و تنها به تشخیص بیماری و سلامت بدن خلاصه نمی شود و ابعاد مختلف دیگری، مانند سلامت معنوی را نیز شامل می شود. این بُعد از سلامت در چند دهه اخیر مورد توجه پزشکان و روان شناسان واقع شده است و پیرامون آن مباحث گوناگونی شکل گرفته است. یکی از مباحثی که سلامت معنوی با آن در ارتباط است و در واقع زیربنای آن را تشکیل می دهد مفهوم کرامت اکتسابی است. کرامت انسان به کرامت ذاتی و اکتسابی تقسیم می شود که در این میان کرامت اکتسابی نقش مؤثری در سلامت معنوی دارد. از این رو مقاله حاضر بر آن است تا ارتباط این دو را نشان دهد.
روش بررسی: این پژوهش از نوع تحلیلی- توصیفی است که با استفاده از روش کتابخانه ای و بهره گیری از آیات و روایات انجام شده است.
یافته ها: انسان علاوه بر کرامت ذاتی از کرامت اکتسابی نیز برخوردار است. کرامت ذاتی که امری اعطایی و غیراختیاری است، نمی تواند مایه برتری انسان بر دیگر مخلوقات باشد، بلکه برخورداری از کرامت اکتسابی، به مثابه امری اختیاری و ارزشی است که سرنوشت نهایی انسان را رقم می زند و می تواند مایه مباهات انسان و برتری او نسبت به دیگر مخلوقات شود. وقتی که انسان به چنین کرامتی دست یافت در این صورت است که می تواند به سلامت معنوی دست یابد. و ایمان و عمل صالح مهمترین مؤلفه هایی هستند که می توانند زمینه چنین امری را محقق سازند.
نتیجه گیری: بر اساس آیات قرآن کریم، ایمان و عمل صالح از مؤلفه های اساسی کرامت اکتسابی به شمار می روند که نقش مؤثری در تأمین و ارتقای سلامت معنوی دارند.
واژه های کلیدی: کرامت اکتسابی، سلامت معنوی، ایمان، عمل صالح
* نویسنده مسؤول: دکتر محمد درگاه زاده

ارزیابی، مقایسه و تحلیل مفهوم «سلامت» در کشف المحجوب بادیوان حافظ
دکتر غلامعلی زارع*1
1 دانشیار، گروه معارف اسلامی و دروس عمومی، دانشگاه علوم پزشکی گلستان، گرگان، ایران.
چکیده
زمینه و هدف: یکی از واژگان مشترک در «کشف المحجوب» و «دیوان اشعار حافظ»، واژه «سلامت» است. در این مقاله خواسته ایم تا با تأمل بر این واژه در دو اثر مذکور به اندیشه های این دو صاحب نظر و دیگر همتایان آنها در حوزه فرهنگ و ادب عرفانی نزدیکتر شویم.
روش بررسی: این پژوهش مبتنی بر مقایسه و تحلیل مفهوم «سلامت» در دو اثر مزبور با روش کتابخانه‏ای و تحلیل محتوا تدوین شده است.
یافته ها: یافته ‏ها حاکی از این است که از دیدگاه حافظ و هجویری و همتایان آنان معنای آسایش، آسودگی و ایمنی از «سلامت»، اگرچه در جای خود مطلوب است؛ اکتفا به این سطح، بی‏سطوح دیگر نشانه ضعف و کم همتی است که معلول اسارت در زخارف این دنیاست. وقتی جان آدمی در سراچه ترکیبات مادی، تخته بند نیازهای جسمانی‏ اش می‏شود، دیگر مرغ جانش صفیر کنگره عرش را نمی‏شنود و نمی‏تواند به کوی حقیقت گذر کند. آدمی در این حالت بواقع به مرگ جان و روان مبتلاست و پیامران آمده‏اند تا او را از این مرگ نجات داده، از حیات طیبه روحانی بهره ‏مند سازند؛ به شرط آنکه آدمی آن قدر زنده باشد که ندای آنان را بشنود.
نتیجه گیری: از موارد کاربرد «سلامت» در دو اثر مورد مطالعه درمی‏یابیم که معنای مطلوب، مقبول و مورد اهتمام این دو، «سلامت قلبی» است که هر کس از آن برخوردار باشد به تصریح قرآن صاحب «قلب سلیم» است که مبرا از بیماریهایی چون: شهوت، حسادت، هم و غم دنیا و مانند اینهاست.
واژه های کلیدی: سلامت، سلامت قلبی، عافیت، حافظ، هجویری
* نویسنده مسؤول: دکتر غلامعلی زارع ، پست الکترونیکی: zare@goums.ac.ir
نشانی: گرگان، بلوار هیرکان، مجموعه آموزش عالی فلسفی، دانشکده پزشکی، گروه معارف اسلامی و دروس عمومی، تلفن 32450107-017

مروری سیستماتیک بر مطالعات حوزه سلامت معنوی و سلامت روان کودکان و نوجوانان دانش آموز در مدرسه
زینب منصوری رضی*1
1 کارشناسی ارشد زبان و ادبیات عربی، دانشگاه پیام نور بندر ترکمن، ایران.
چکیده
زمینه و هدف: امروزه روشن شده است که تأمین نیازهای روانی و عاطفی در گرو سلامت معنوی و دین نهفته است و این دو، مهم ترین اصل برای تأمین سلامت روان است. این پژوهش با هدف مطالعات حوزه معنوی بر سلامت روان صورت گرفته است.
روش بررسی: روش مورد استفاده در این پژوهش کتابخانه ای مبتنی بر منابع و متون مرتبط با موضوع پژوهشی بوده و مطالب گرداوری شده بر اساس پژوهش های صورت گرفته است.
یافته ها: حاکی از آن است که سلامت معنوی تأثیر مثبتی بر سلامت روان کودکان و نوجوانان دانش آموز دارد و منجر به ارتقای وضعیت سلامت و پیشگیری از بیماری های جسمی و روانی می شود و نیز در مقیاسی بزرگ تر منجر به آرامش روانی در جوامع مذهبی می گردد.
نتیجه گیری: پژوهش حاضر نشان می دهد، توجه به اثرات مثبت دین و معنویت بر سلامت روان و مشکلاتی که نسل جوان و آینده ساز ما دارند (که بعضاً نشات گرفته از بی تفاوتی والدین به تربیت دینی در سال های اخیر است) حائز اهمیت فراوان است. سلامت معنوی از آن کسانی است که ارتباط آن ها با خداوند، خود، دیگر افراد جامعه و با محیط، کامل، مناسب و مطلوب است، وقتی که انسان معنویت را به عنوان مسئله اصلی خود در زندگی قرار دهد هم خالق خود را مورد توجه قرار می دهد و هم به خودباوری دست می یابد. از نظر سازمان بهداشت جهانی، سلامت روانی از قابلیت فرد در برقراری ارتباط موزون و هماهنگ با دیگران، توانایی در تغییر و اصلاح محیط اجتماعی خویش و حل مناسب و منطقی تعارض های هیجانی و تمایلات شخصی خود است. واقعیت آن است که این عوامل و متغیرها چنان با هم تنیده شده اند و با یکدیگر کنش متقابل دارند که تعیین نقش و سهم هر یک به دشواری امکان پذیر است. لذا این پژوهش به مروری سیستماتیک بر مطالعات حوزه سلامت معنوی و سلامت روان می پردازد.
واژه های کلیدی: سلامت معنوی، سلامت روان، کودکان و نوجوانان، دانش آموز
* نویسنده مسؤول: زینب منصوری رضی
نشانی: بندرترکمن، دانشگاه پیام نور.

مشارکت مذهبی به عنوان یک راهکار کلیدی در ارتقاء سلامت دوران سالمندی: یک مطالعه مروری یکپارچه
طاهره رمضانی*1، دکتر نسیبه زنجری2 ، دکتر شهاب پاپی3
1 دانشجوی دکترای سالمندشناسی، مرکز تحقیقات سالمندی، دانشگاه علوم توانبخشی و سلامت اجتماعی، تهران، ایران.
2 استادیار، مرکز تحقیقات سالمندی، دانشگاه علوم توانبخشی و سلامت اجتماعی، تهران، ایران.
3 استادیار، گروه بهداشت عمومی، دانشکده بهداشت، دانشگاه علوم پزشکی مازندران، مازندران، ایران.
چکیده
زمینه و هدف: سالمندی، تغییرات فیزیولوژیک طبیعی، پیشرونده و غیر قابل بازگشت است که قوای جسمی و روانی را تحت تأثیر قرار میدهد. مشارکت مذهبی میتواند به سالمندان برای مواجهه با تغییرات دوران سالمندی و تنشهای زندگی کمک کند. مطالعه حاضر با هدف تعیین نقش مشارکت مذهبی به عنوان یک راهکار کلیدی در ارتقاء سلامت دوران سالمندی انجام گرفته است.
روش بررسی: این پژوهش یک مطالعه مروری یکپارچه است که با جستجوی مقالات با استفاده از کلیدواژه هایreligious involvement ، religious participation،religious attendance ، older adults، older people، aging، later life، elderly، health و well-being، مشارکت مذهبی، سلامت و سالمندی در پایگاههای اطلاعاتی از جملهWeb of Sciences ،Scopus ، PubMed وGoogle Scholar در بازه زمانی 2015 لغایت 2021 انجام شد. در مطالعه حاضر از 162 مقاله یافت شده، 26 مطالعه براساس معیارهای ورود و خروج انتخاب شدند.
یافته ها: یافته های این مطالعه در 3 بخش اصلی نقش مشارکت مذهبی بر سلامت جسمی، سلامت روانی و سلامت اجتماعی سالمندان طبقه بندی و مورد تجزیه و تحلیل قرار گرفت. براساس نتایج، نقش مشارکت مذهبی در بُعد سلامت جسمی شامل مواردی مانند کاهش مرگ و میر، کاهش بار بیماریها، بهبود سبک زندگی و بهبود عملکرد فیزیولوژیک بود. نقش مشارکت مذهبی در بُعد سلامت روانی نیز شامل مواردی مانندکاهش افسردگی، اضطراب و اختلالات خواب، افزایش تابآوری، آرامش و رضایت از زندگی بود. همچنین نقش مشارکت مذهبی در بُعد سلامت اجتماعی شامل مواردی مانند دریافت حمایت اجتماعی و احساس انسجام اجتماعی بود.
نتیجه گیری: مشارکت در فعالیتهای مذهبی میتواند منجر به ارتقاء سلامت در دوران سالمندی گردد و با شناسایی نیازها و رفتارهای مورد علاقه سالمندان در این حوزه، پژوهشگران حوزه سلامت میتوانند مداخلات پیشگیرانهای با محوریت آموزشی و مراقبتی در راستای ارتقاء سلامت سالمندان ارائه نمایند.
واژه های کلیدی: مشارکت مذهبی، سلامت، سالمندی
* نویسنده مسؤول: طاهره رمضانی
نشانی: تهران، اوین، بلوار دانشجو، دانشگاه علوم توانبخشی و سلامت اجتماعی، تلفن 71732000-021

سلامت معنوی با آیات و اذکار جاری
دکتر سمیرا رسانه1 ، دکتر اصغر سپه وند*2
1 استادیار، گروه پرتوشناسی و فیزیک پزشکی، دانشکده پیراپزشکی، دانشگاه علوم پزشکی لرستان، خرم آباد، ایران.
2 دانشیار، گروه انگل شناسی و قارچ شناسی پزشکی، دانشکده پزشکی، دانشگاه علوم پزشکی لرستان، خرم آباد، ایران.
چکیده
زمینه و هدف: در زندگی آدمی موقعیت ها و فراز و فرودهایی وجود دارد که باعث رنجش و آزردگی روح و جسم او می گردد و چه بسا انسانهایی که تحت تاثیر فشار ناشی از این دشواری ها و کمبودها و عدم تحمل آنها، دست به اقدامات جنون آمیزی مثل خودکشی و دگرکشی می زنند. از آن سو انسانهایی که قلبشان با نورالهی روشن است ،برای حفظ آرامش و نشاط خود در چنین مواقعی، رو به سوی خداوند آورده و با یاد و خواندن اذکار، آیات و یا سوره هایی از قرآن سعی می کنند آرامش، رضایت خاطر و خویشتن داری را به خود بازگردانند تا بتوانند از این تنگناهای زندگی به سلامت عبور کنند. این دسته از آیات و اذکار قرآنی و دینی که فرد با آنها دلبستگی خاصی داشته، با آنها زندگی می کند، بر قرائت و یاد آنها مداومت نموده، از پیام ها و نکات آنها بهرمند گردیده و به زندگیش نیروی تازه ای می دهند را آیات جاری گویند. در متون دینی برای این اذکار؛ اثرگذاری ها و خصوصیات ویژه و متنوعی ذکر شده است که می تواند بر حالات و روحیات افراد انس گیرنده با آن موثر باشد. در این پژوهش به بررسی آیات و اذکار جاری در بین دانشجویان دانشگاه علوم پرشکی لرستان و بررسی اثرات معنوی آنها در فرد انس گیرنده پرداخته شده است.
روش بررسی: این مطالعه مقطعی، بر روی 100 دانشجو از دانشجویان این دانشگاه، شامل رشته های مختلف که به صورت تصادفی انتخاب شده بودند انجام گرفت. برای جمع آوری اطلاعات آیات و اذکار جاری در بین دانشجویان از پرسشنامه محقق ساخته که با استفاده ازگوگل فرم طراحی شده بود کمک گرفته شد. سوالات به دو دسته آیات و اذکار جاری در مواقع عادی روزمره و موقعیت های دشوار تقسیم شدند. بعد از دسته بندی پاسخ ها، نتایج بررسی گردید.
یافته ها: بررسی و دسته بندی پاسخ های پرسشنامه نشان داد بیشترین آیات مورد استفاده دانشجویان این دانشگاه چه در زندگی روزمره و چه در سختیها و مشکلات زندگی به ترتیب به آیت الکرسی، بسم الله الرحمن الرحیم، سوره توحید، سوره ناس و سوره حمد است. بیشترین اذکار نیز صلوات، لاحول ولا قوه الا بالله علی العظیم ذکر گردید.
نتیجه گیری: در متون دینی برای هریک از آیات و اذکار مورد بررسی، خواص و ویژگی های متنوعی مانند شفابخشی،رفع نگرانی ها، درمان خشم ،آرامش ،رفع بیماریها و نا امیدی ها بیان شده است.از جمله آثار و خواص آیت الکرسی ؛ آرامش، دوری از چشم زخم، زیاد شدن حافظه، برآورده شدن حاجات،رفع گرفتاری، شفای دردها، امنیت در سفر،دوری از بلاها و گناهان و نیز برای سوره های حمد و توحید شفابخشی،برآورده شدن حاجات، برکت و گشایش روزی و... ذکر شده است. افرادی که با این آیات نورانی مانوس هستند، از بسیاری از این آثار در زندگی روزمره و در سختیها و دشواری ها بهره برده و به این ترتیب سلامت روحی و معنوی و شخصیت خود را تثبیت و حفظ می نمایند.
واژه های کلیدی: آیات جاری، اذکار جاری، سلامت معنوی
* نویسنده مسؤول: دکتر اصغر سپه وند ، پست الکترونیکی: fungimed44@yahoo.com
نشانی: خرم آباد، دانشگاه علوم پزشکی لرستان، دانشکده پیراپزشکی، گروه گروه انگل شناسی و قارچ شناسی پزشکی،، تلفن 44309971-066

نقش رفتارهای اخلاقی در سلامت روانی
حسین منصوری رضی*1 ، حمید زارعی سمنگان2
1 سطح4 حوزه علمیه قم، قم، ایران.2 سطح 3 حوزه علمیه کارشناسی ارشد مشاوره اسلامی، عضو سازمان نظام روانشناسی.
چکیده
زمینه و هدف: انسان برای رستگاری علاوه بر ایمان، به رفتارهای شایسته به همراه ایمان نیازمند است. یکی از اقسام رفتارهای دینی، رفتارهای اخلاقی است، که فرد برای رابطه با دیگران و جامعه بدان نیازمند است. اخلاق در منابع اسلامی از اهمیت ویژه ای برخوردار است و دینداری بدون مسائل اخلاقی، قابل تصور نیست. مؤمن واقعی باید هم رابطه ای درخور با خدا و هم رابطه ای مناسب با مردم داشته باشد. که در این صورت موجب سلامتی روان و دور ماندن از گرفتاری ها و اضطراب ها می گردد.
روش بررسی: این نوشتار با رویکرد تحلیلی و توصیفی است و با تکیه بر آیات قرآن کریم و روایات حضرات معصومین (علیهم السلام) بر آن است تا به نقش رفتارهای اخلاقی در سلامت روانی بپردازد. با تأمل در منابع اسلامی معلوم می شود در حوزه اخلاق اجتماعی؛ حُسن خُلق، تواضع، خیرخواهی، قناعت و در حوزه اخلاق فردی؛ توکل، زهد، صبر، رفتارهای مثبت اخلاقی است که در سلامت روانی انسان مؤثر است.
یافته ها: یکی از مؤلفه های مهم سلامت روانی، ارتباط مناسب داشتن با دیگران و جامعه است. انسان موجودی اجتماعی است و زندگی بدون ارتباط با دیگران برایش ناممکن و دست کم، بسیار سخت است. بنابراین عمل به صفات اخلاقی، نقش سازنده ای در سلامت روانی افراد و تأثیرات مطلوبی بر روی بهبود روابط اجتماعی با دیگران دارد.
نتیجه گیری: اخلاق نه تنها برای سعادت اخروی، که برای رفاه و آسایش در زندگی دنیوی نیز لازم و ضروری است. اصولاً آرامش در زندگی در سایه التزام به فضیلت های اخلاقی ممکن است تا بدینوسیله از جنبه های سلامت روانی بیشتر بهره مند گردد و بدون التزام به آنها حتی فرد در زندگی روزمره دچار گرفتاری و ناراحتی خواهد شد.
واژه های کلیدی: رفتارهای اخلاقی، سلامت روانی، سلامت معنوی، آیات و روایات
* نویسنده مسؤول: حسین منصوری رضی
نشانی: قم، حوزه علمیه قم.

نقش رفتارهای عبادی در سلامت روانی
حسین منصوری رضی*1 ، حمید زارعی سمنگان2
1 سطح4 حوزه علمیه قم، قم، ایران.2 سطح 3 حوزه علمیه کارشناسی ارشد مشاوره اسلامی، عضو سازمان نظام روانشناسی.
چکیده
زمینه و هدف: انسان برای رستگاری علاوه بر ایمان، به رفتارهای شایسته به همراه ایمان نیازمند است. یکی از اقسام رفتارهای دینی، رفتارهای عبادی است، که فرد برای ارتباط با خداوند آنها را انجام می دهد. عبادت آخرین درجه تواضع است و تنها شایسته کسی است که نهایت اکرام و نعمت را در حق انسان داشته است. و میزان بهره برداری از منافع دنیوی و اخروی رفتارهای عبادی به انگیزه عبادت کننده و وصول به باطن این اعمال بستگی کامل دارد. که انسان با ارتقا بخشیدن به کیفیت عبادت خود در رتبه بالاتر و در نهایت، از جنبه های سلامت روانی بیشتری بهره مند خواهد بود.
روش بررسی: این نوشتار با رویکرد تحلیلی و توصیفی است و با تکیه بر آیات قرآن کریم و روایات حضرات معصومین (علیهم السلام) بر آن است تا به نقش رفتارهای عبادی در سلامت روانی بپردازد. با تأمل در منابع اسلامی معلوم می شود آرامش روانی، بالا بردن ظرفیت روانی، ارضای نیازها، انسجام شخصیتی، پاکسازی درون، تقویت اراده، حمایت اجتماعی، تجربه دینی و عرفانی از پیامدهای مثبت رفتارهای عبادی در سلامت روانی انسان می باشد.
یافته ها: حقیقت عبادت آن است که انسان خود را مملوک پروردگار خویش احساس کند، چنین کسی با مشاهده مملوک بودن خود و عظمت مالک خویش، نهایت تواضع و خضوع را در برابر خداوند خواهد داشت. بنابراین روح عبادت، تسلیم بی قید و شرط در برابر کمال مطلق است. لذا التزام به عبادت، نقش سازنده ای در سلامت روانی افراد و تأثیرات مطلوبی بر روی بهبود محیط اجتماعی دارد.
نتیجه گیری: میزان بهره برداری انسان از سلامت روانی رفتارهای عبادی، به انگیزه عبادت کننده بستگی کامل دارد. از این روی فرد باید در ارتقا بخشیدن به کیفیت عبادت خود بکوشد.تا از جنبه های سلامت روانی بیشتر بهره مند گردد.
واژه های کلیدی: رفتارهای عبادی، سلامت روانی، سلامت معنوی، آیات و روایات
* نویسنده مسؤول: حسین منصوری رضی
نشانی: قم، حوزه علمیه قم.