مجله علمي دانشگاه علوم پزشكي گرگان

اختلال دیدرنگ : یک مطالعه مروری

هادی استادی مقدم

اختلال دیدرنگ نوعی نقص دید است که فرد توانایی تشخیص رنگ ها را ندارد. این مقاله مروری به شیوع و عوامل ایجاد کننده اختلال دیدرنگ دارد. اختلالات دیدرنگ به دو دسته مادرزادی و اکتسابی تقسیم بندی می شوند. نوع مادرزادی به سه نوع آنومالوس تری کروماسی، دی کروماسی و منوکروماسی تقسیم می شود. شایع ترین اختلال دیدرنگ مادرزادی دئوترانومالی با الگوی وراثتی وابسته به جنس مغلوب است. اختلال دیدرنگ اکتسابی در بیماری های چشمی، برخی بیماری های سیستمیک و مصرف داروها رخ می دهد. دیستروفی سلول های مخروطی، انواع ماکولوپاتی، تغییرات کریستالین لنز وابسته به سن، دیابت، گلوکوم، بیماری های عصب اپتیک و تروماهای ناحیه سر می توانند اختلال دیدرنگ را ایجاد کنند. اختلالات دیدرنگ اکتسابی بیشتر از نوع تری تانوپیا است و معمولاً شدت آن در دو چشم متفاوت است و در طول دوره بیماری یا درمان بیماری شدت آن تغییر می کند. در مورد شیوع اختلالات دیدرنگ در جوامع مختلف این نظریه وجود دارد که تغییر شرایط انسان ها به سمت صنعتی شدن و انجام فعالیت در شرایط روشنایی کم منجر به افزایش شیوع اختلال دیدرنگ دئوترانوپیا شده است. با توجه به اهمیت اختلالات دیدرنگ اکتسابی که می تواند نشان دهنده اختلال در مسیر بینایی از رتین تا کورتکس باشد؛ برای تشخیص زودهنگام اختلالات بینایی ارزیابی اختلالات دیدرنگ می تواند کمک کننده باشد.

اثر اسانس گیاه مشگک بر یادگیری و حافظه فضایی موش‌های صحرایی

مهدی عباس نژاد

زمینه و هدف : گیاه مشگک از گیاهان دارویی معطر و مورد استفاده در طب سنتی ایران است که در اسانس آن ترکیبات موثر بر سیستم عصبی وجود دارد. این مطالعه به منظور تعیین اثر اسانس گیاه مشگک بر یادگیری و حافظه فضایی موش های صحرایی انجام شد.

روش بررسی : این مطالعه تجربی روی 35 سر موش صحرایی نر بالغ نژاد ویستار در 5 گروه 7 تایی انجام شد. گروه ها شامل کنترل، شم (دریافت کننده نرمال سالین) و گروه های دریافت کننده اسانس گیاه مشگک به صورت روزانه با دوزهای 0.5 و 0.25 و 0.125 میلی لیتر بر کیلوگرم وزن بدن بود. اسانس گیاه طی چهار روز 20 دقیقه قبل از آزمون یادگیری به صورت درون صفاقی تزریق گردید. حافظه و یادگیری فضایی با استفاده از ماز آبی موریس اندازه گیری شد.

یافته ها : در روزهای دوم ، سوم و چهارم یادگیری، تاخیر رسیدن به سکو پنهان با دوز 0.5 ml/kg/bw اسانس گیاه مشگک در مقایسه با کنترل کاهش یافت (P<0.05). همچنین زمان رسیدن به سکو با دوز 0.25 ml/kg/bw در تمام روزها به جز روز اول و با دوز 0.125 ml/kg/bw در روزهای دوم و سوم یادگیری، نسبت به کنترل کاهش آماری معنی دار نشان داد (P<0.05). بررسی حافظه فضایی با آزمون پروب نشان دهنده افزایش درصد زمان و مسافت طی شده در ربع هدف در گروه دریافت کننده دوز 0.5 ml/kg/bw اسانس در مقایسه با گروه کنترل بود (P<0.05).

نتیجه گیری : اسانس گیاه مشگک با دوزهای 0.5 ml/kg/bw و 0.25 ml/kg/bw طی چهار روز سبب بهبود یادگیری و حافظه فضایی موش های صحرایی گردید.

اثر عصاره هیدروالکلی نعناع بر پاسخ‌های حرکتی کولون به دنبال مواجهه با استرس بی‌حرکتی در موش آزمایشگاهی

رضا رحمتی

زمینه و هدف : عصاره هیدروالکلی نعناع برای کاهش اختلالات گوارشی مورد استفاده قرار می گیرد. این مطالعه به منظور تعیین اثر عصاره هیدروالکلی نعناع بر پاسخ های حرکتی کولون به دنبال مواجهه با استرس بی حرکتی در موش آزمایشگاهی انجام شد.

روش بررسی : در این مطالعه تجربی 30 سر موش آزمایشگاهی نژاد آلبینو در سه گروه ده تایی کنترل، استرس بی حرکتی (گروه تجربی اول) و استرس بی حرکتی + تزریق داخل صفاقی عصاره هیدروالکلی نعناع به میزان mg/kg 27 (گروه تجربی دوم) قرار گرفتند. گروه های تجربی اول و دوم به مدت 4 ساعت در روز برای سه روز متوالی تحت استرس بی حرکتی قرار گرفتند. در آزمایشات برون تنی (in vitro) قطعاتی از کولون در حمام عضو (حاوی کربس) قرار گرفت و به ترانسدیوسر ثبت فشار ایزومتریک متصل گردید. پس از نیم ساعت تثبیت بافت، انقباضات ایجاد شده در بافت های جدا شده از حیوانات مورد مطالعه مورد بررسی قرار گرفت. وزن مدفوع به صورت شاخص حرکات روده در شرایط درون تنی (in vivo) و تغییرات فشار داخل روده در شرایط برون تنی مقایسه گردید.

یافته ها : در محیط درون تنی، میانگین و انحراف معیار وزن مدفوع بعد از سه مرحله استرس بی حرکتی در گروه های کنترل، تجربی اول و دوم به ترتیب 0.71±1.36 ، 0.64±1.06 و 0.39±0.47 گرم تعیین شد و اختلاف بین گروه تجربی دوم در مقایسه با گروه های کنترل و تجربی اول از نظر آماری معنی دار بود (P<0.05). در محیط برون تنی، میانگین و انحراف معیار فشار داخل روده برای گروه های کنترل، تجربی اول و دوم به ترتیب 1.15±4.47 ، 1.25±3.48 و 0.37±0.77 میلی متر جیوه تعیین شد و اختلاف بین گروه تجربی دوم در مقایسه با گروه های کنترل و تجربی اول از نظر آماری معنی دار بود (P<0.05).

نتیجه گیری : عصاره نعناع سبب کاهش پاسخ حرکتی کولون بعد از استرس مزمن در شرایط درون تنی و برون تنی می گردد.

اثر عصاره هیدروالکلی گیاه میخک بر میزان آنزیم‌های کبدی موش‌های صحرایی با القای سمیت کبدی ناشی از جنتامایسین

مختار مختاری

زمینه و هدف : جنتامایسین از طریق تولید متابولیت های فعال اکسیژن منجر به تخریب ساختمان سلول می شود. از جمله عوارض دارویی جنتامایسین ایجاد سمیت کبدی است. این مطالعه به منظور تعیین اثر عصاره هیدروالکلی گیاه میخک بر میزان آنزیم های آسپارتات آمینوترانسفراز (AST)، آلانین آمینوترانسفراز (ALT) و آلکالین فسفاتاز (ALP) موش های صحرایی با القای سمیت کبدی ناشی از جنتامایسین انجام شد.

روش بررسی : در این مطالعه تجربی 49 سر موش صحرایی بالغ نژاد ویستار به طور تصادفی به 7 گروه 7 تایی تقسیم شدند. به گروه کنترل هیچ دارویی داده نشد. گروه شم محلول سالین را به صورت درون صفاقی دریافت کرد. گروه تجربی یک عصاره میخک را با میزان mg/kg/bw 100 و گروه تجربی 2 جنتامایسین را به میزان mg/kg/bw 100 دریافت نمود. گروه های تجربی 3 ، 4 و 5 علاوه بر دریافت mg/kg/bw 100 جنتامایسین هر کدام به ترتیب عصاره میخک را با مقادیر mg/kg/bw 25 ، 50 و 100 به صورت داخل صفاقی دریافت کردند. طول دوره آزمایش 28 روز بود. در پایان روز 28 از حیوانات خونگیری به عمل آمد و غلظت آنزیم های AST، ALT، ALP، پروتئین کل و آلبومین اندازه گیری شد.

یافته ها : غلظت AST و ALT در گروه تجربی 2 افزایش معنی داری نسبت به گروه های کنترل و شم نشان داد (P<0.05). غلظت ALP در گروه های تجربی 2 و 3 افزایش معنی داری نسبت به گروه های کنترل و شم یافت (P<0.05). همچنین غلظت پروتیئن کل در گروه های تجربی 2 و 3 کاهش معنی داری نسبت به گروه های کنترل و شم نشان داد (P<0.05). غلظت آلبومین در گروه های تجربی 2 و 3 نیز کاهش معنی داری نسبت به گروه های کنترل و شم نشان داد (P<0.05). در گروه دریافت کننده جنتامایسین تجمع چربی، نکروز سلولی و تجمع تک هسته ای ها نسبت به گروه های کنترل و شم مشاهده شد. در حالی که در گروه دریافت کننده جنتامایسین همراه با مقدار حداکثر عصاره نسبت به گروه دریافت کننده جنتامایسین به تنهایی کاهش نشان نداد.

نتیجه گیری : عصاره هیدروالکلی میخک قادر به حفاظت در برابر تغییرات آنزیمی و هپاتوتوکسییتی ناشی از مصرف جنتامایسین است.

اثر عصاره گیاه خوشاریزه بر محور هیپوفیزی - تیروئیدی و میزان پروفایل لیپیدی موش‌های صحرایی هیپرکلسترولمیک

علی زارعی

زمینه و هدف : هیپرلیپیدمی به عنوان یکی از مهم ترین عوامل خطر دخیل در بروز بیماری های عروقی و از دلایل عمده مرگ محسوب می شود. این مطالعه به منظور تعیین اثر عصاره هیدروالکلی بخش های هوایی گیاه خوشاریزه بر محور هیپوفیزی - تیروئیدی و میزان پروفایل لیپیدی موش های صحرایی هیپرکلسترولمیک انجام شد.

روش بررسی : در این مطالعه تجربی 40 سر موش صحرایی نر نژاد ویستار در پنج گروه هشت تایی قرار گرفتند. گروه کنترل رژیم غذایی عادی و گروه هیپرکلسترولمیک رژیم غذای چرب را دریافت نمودند. گروه های تجربی هیپرکلسترولمیک به ترتیب دوز mg/kg/bw 100، 200 و 300 از عصاره هیدروالکلی بخش های هوایی گیاه خوشاریزه را به صورت گاواژ روزانه طی 42 روز دریافت کردند. در انتهای مطالعه غلظت سرمی کلسترول، تری گلیسیرید، لیپوپروتئین کم چگال، لیپوپروتئین بسیار کم چگال، لیپوپروتئین پر چگال، تیروکسین، تری یدوتیرونین و هورمون محرکه تیروئیدی اندازه گیری شد.

یافته ها : مقادیر سرمی لیپوپروتئین کم چگال، لیپوپروتئین بسیار کم چگال، کلسترول و تری گلیسیرید گروه تجربی دریافت کننده دوز حداقل عصاره (100 mg/kg/bw) نسبت به گروه هیپرلیپیدمی شده کاهش آماری معنی داری نشان داد (P<0.05). مقادیر سرمی لیپوپروتئین پر چگال، هورمون محرکه تیروئیدی و تیروکسین گروه دریافت کننده دوز حداکثر عصاره (300 mg/kg/bw) به صورت معنی داری نسبت به گروه هیپرکلسترولمیک افزایش یافت (P<0.05).

نتیجه گیری : عصاره هیدروالکلی گیاه خوشاریزه به صورت وابسته به دوز سبب تغییرات پروفایل لیپیدی و هورمون های تیروئیدی موش های هیپرکلسترولمیک می گردد.

اثر عصاره الکلی برگ گیاه زوفا بر تعداد نورون‌های حرکتی شاخ قدامی نخاع پس از کمپرسیون عصب سیاتیک در موش های صحرایی

مریم طهرانی پور

زمینه و هدف : ضایعات اعصاب محیطی ایجاد شده در اثر حوادث، باعث تخریب جسم سلولی نورون های شاخ قدامی نخاع می شوند. این مطالعه به منظور تعیین اثر عصاره الکلی برگ گیاه زوفا بر تعداد نورون های حرکتی شاخ قدامی نخاع پس از کمپرسیون عصب سیاتیک در موش های صحرایی انجام شد.

روش بررسی : در این مطالعه تجربی 60 سر موش صحرایی نر نژاد ویستار به طور تصادفی به 6 گروه 10 تایی کنترل، کمپرسیون عصب سیاتیک و گروه های تجربی اول تا چهارم با کمپرسیون عصب سیاتیک و تیمار با عصاره الکلی برگ گیاه زوفا با دوزهای mg/kg/bw 25، 50 ، 75 و 100 تقسیم شدند. به منظور ایجاد کمپرسیون، عصب سیاتیک با استفاده از قیچی قفل دار به مدت 60 ثانیه در معرض کمپرسیون قرار گرفت. عصاره الکلی برگ گیاه زوفا به صورت درون صفاقی در هفته های اول و دوم پس از کمپرسیون تزریق شد. بعد از 28 روز از زمان کمپرسیون موش ها تحت روش پرفیوژن قرار گرفتند. پس از نمونه برداری نخاع ناحیه کمری، دانسیته نورون های حرکتی شاخ قدامی نخاع با ابعاد بین 9 تا 20 میکرون با روش دایسکتور و استریولوژی محاسبه و نتایج گروه ها با هم مقایسه گردید.

یافته ها : دانسیته نورونی در گروه کمپرسیون نسبت به گروه کنترل کاهش آماری معنی داری نشان داد (P<0.05). همچنین دانسیته نورونی گروه های تیمار با دوزهای mg/kg/bw 25، 50 ، 75 و 100 در مقایسه با گروه کمپرسیون افزایش آماری معنی داری نشان داد (P<0.05).

نتیجه گیری : عصاره الکلی برگ گیاه زوفا دارای اثر ترمیمی بر روی نورون های شاخ قدامی نخاع پس از ایجاد ضایعه است که احتمالاً از طریق فعالیت آنتی اکسیدانتی و آنتی التهابی عمل نموده و وابسته به دوز است.

اثر شنای استقامتی بر سطح سرمی هموسیستئین و شاخص آتروژنیک موش صحرایی

احمد مزرعه

زمینه و هدف : هموسیستئین و شاخص آتروژنیک از عوامل خطرزای مهم و مستقل بیماری های قلبی - عروقی هستند. این مطالعه به منظور تعیین اثر ده هفته تمرین شنای استقامتی بر سطح سرمی هموسیستئین و شاخص آتروژنیک موش صحرایی انجام شد.

روش بررسی : در این مطالعه تجربی 20 سر موش صحرایی نر نژاد ویستار به طور تصادفی در دو گروه ده تایی کنترل و تجربی تقسیم شدند. گروه تجربی ده هفته تمرین شنای استقامتی (5 روز در هفته به مدت 60 دقیقه در هر روز) را با 5 درصد اضافه بار وزن بدن متصل به دم انجام دادند. در پایان هفته دهم خونگیری از قلب حیوانات انجام شد و سطح سرمی هموسیستئین، شاخص آتروژنیک و کلسترول بدون HDL اندازه گیری گردید.

یافته ها : سطوح سرمی هموسیستئین، شاخص آتروژنیک و کلسترول بدون HDL موش های گروه تجربی نسبت به گروه کنترل کاهش آماری معنی دار نشان داد (P<0.05).

نتیجه گیری : ده هفته تمرین شنای استقامتی با شدت کم تا متوسط باعث بهبود سطح سرمی هموسیستئین و شاخص آتروژنیک موش های صحرایی گردید.

اثر ترمیمی فراکسیون‌های ان‌بوتانول، اتیل‌استات و آبی و هیدروالکلی گیاه بابونه از طریق بیان ژن عامل رشد عصب پس ازضایعه عصب سیاتیک موش صحرایی

مریم طهرانی پور

زمینه و هدف : عوامل نوروتروفیک باعث افزایش بقا و رشد نورون ها شده و بیان آنها در پاسخ به آسیب عصب تغییر می یابد. این مطالعه به منظور تعیین اثر ترمیمی فراکسیون های ان بوتانول، اتیل استات، آبی و هیدروالکلی عصاره گیاه بابونه از طریق بیان ژن عامل رشد عصب پس از ضایعه عصب سیاتیک موش صحرایی انجام شد.

روش بررسی : در این مطالعه تجربی 36 سر موش صحرایی بالغ نر نژاد ویستار به صورت تصادفی در 6 گروه 6 تایی قرار گرفتند. گروه ها شامل کنترل، کمپرسیون، کمپرسیون + عصاره هیدروالکلی، کمپرسیون + فراکسیون ان بوتانول، کمپرسیون + فراکسیون اتیل استات و کمپرسیون + فراکسیون آبی با دوز mg/kg/bw 75 بودند. در گروه کنترل پس از بیهوش کردن موش ها، عضله در محل عصب سیاتیک بدون آسیب عصب شکافته شد و در گروه کمپرسیون و گروه های تیمار عصب سیاتیک پای راست به مدت 60 ثانیه تحت کمپرسیون قرار گرفت. اولین تزریق عصاره به صورت داخل صفاقی بلافاصله بعد از کمپرسیون عصب و دومین تزریق 7 روز بعد انجام گردید. پس از 28 روز از نخاع قسمت کمری نمونه برداری شد و Total RNA استخراج و cDNA سنتز گردید. سپس تغییرات بیان ژن عامل رشد عصب در نمونه های بدون تیمار و تیمار با فراکسیون های عصاره با روش ctΔ و دستگاه Real Time PCR مورد ارزیابی قرار گرفت.

یافته ها : میزان بیان ژن عامل رشد عصب در عصب سیاتیک گروه کمپرسیون نسبت به گروه شاهد کاهش آماری معنی داری نشان داد (P<0.05). همچنین میزان بیان ژن عامل رشد عصب گروه های تیمار با عصاره هیدروالکلی، فراکسیون ان بوتانول ، فراکسیون اتیل استات و فراکسیون آبی در مقایسه با گروه کمپرسیون افزایش آماری معنی داری یافت (P<0.05). در میان تیمارها، عصاره هیدروالکلی نسبت به سایر فراکسیون ها دارای اثرات بیشتری بود.

نتیجه گیری : اثر نوروپروتکتیوی عصاره سرشاخه های گیاه بابونه می تواند ناشی از افزایش بیان ژن عامل رشد عصب باشد.

اثر امواج تلفن همراه در دوران بارداری موش‌های صحرایی بر سطح سرمی تستوسترون، FSH ، LH و سلول‌های دودمانی جنسی زاده‌های 60 روزه نر

سیدابراهیم حسینی

زمینه و هدف : استفاده روزافزون از تلفن همراه به حدی است که بسیاری از افراد از زمان جنینی تا پایان عمر در معرض تشعشعات آن قرار می گیرند. این مطالعه به منظور تعیین اثر امواج تلفن همراه در دوران بارداری موش های صحرایی بر سطح سرمی تستوسترون، FSH، LH و سلول های دودمانی جنسی زاده های 60 روزه نر انجام شد.

روش بررسی : در این مطالعه تجربی 24 سر موش صحرایی ماده باردار به 3 گروه 8 تایی کنترل، شم و تجربی تقسیم شدند. گروه کنترل تحت هیچ موجی قرار نگرفت. گروه تجربی از ابتدای بارداری به مدت 14 روز و روزانه به میزان 4 ساعت در معرض امواج تلفن همراه قرار گرفت. گروه شم همین مدت در مجاورت تلفن همراه روشن بدون مکالمه قرار گرفت. پس از زایمان و بعد از بلوغ به طور تصادفی 10 سر از زاده های نر گروه های مختلف جدا و پس از خونگیری، میزان هورمون های جنسی مورد سنجش قرار گرفت. پس از بیهوشی و برداشتن بیضه وزن و اندازه آن تعیین گردید و با استفاده از روش هیستولوژیک شمارش سلول های لایدیگ، سرتولی، اسپرماتوگونی، اسپرماتوسیت و اسپرماتید انجام شد.

یافته ها : وزن و حجم بیضه ها، حجم لوله های اسپرم ساز، حجم بافت های بینابینی لوله های اسپرم ساز، تعداد اسپرماتوگونی، اسپرماتوسیت ها، اسپرماتیدها و سروتولی در گروه تجربی در مقایسه با گروه های کنترل و شم کاهش آماری معنی داری داشت (P<0.05). کاهش سلول های لایدیگ، میزان FSH، تستوسترون و افزایش LH در گروه تجربی در مقایسه با گروه های کنترل و شم از نظر آماری معنی دار نبود.

نتیجه گیری : امواج تلفن همراه در دوران بارداری باعث کاهش سلول های دودمانی اسپرم در زاده های نر بالغ می گردد؛ اما اثری بر هورمون های تستوسترون، FSH و LH ندارد.

اثر رژیم غذایی حاوی کنجاله سویا بر هیستولوژی و هیستومورفومتری پرزهای روده کوچک و مقادیر سرمی کلسیم، فسفر و گلوکز موش‌های آزمایشگاهی

سیمین فاضلی پور

زمینه و هدف : سویا به عنوان یک پروتئین ارزان قیمت و بدون عوارض جانبی در صنعت غذا معرفی شده است. این مطالعه به منظور تعیین اثر رژیم غذایی حاوی کنجاله سویا بر هیستولوژی و هیستومورفومتری پرزهای روده کوچک و مقادیر سرمی کلسیم، فسفر و گلوکز موش های آزمایشگاهی انجام شد.

روش بررسی : در این مطالعه تجربی 30 سر موش آزمایشگاهی نابالغ ماده نژاد BALB/c در سن سه هفتگی انتخاب شدند. حیوانات در سه گروه ده تایی کنترل، گروه تجربی اول و دوم قرار گرفتند. گروه کنترل تحت رژیم غذایی با پروتئین کامل قرار گرفت. گروه تجربی اول و دوم تحت رژیم غذایی با پروتئین کامل به ترتیب شامل 40 درصد و 20 درصد کنجاله سویه قرار گرفتند. پس از سه ماه موش ها بیهوش و از قلب آنها برای تعیین سطح کلسیم، فسفر و گلوکز سرم خونگیری به عمل آمد. سپس مقاطع بافتی از دوازدهه آنها تهیه و به روش هماتوکسیلین - ائوزین رنگ آمیزی و مورد مقایسه قرار گرفت.

یافته ها : در ساختار بافتی دیواره دئودنوم گروه کنترل در مقایسه با گروه های تجربی به جز چند نمونه که درجاتی از تخریب راس پرزها را نشان دادند؛ تغییر قابل توجهی مشاهده نشد. در ارزیابی هیستومورفومتریک، ضخامت زیرمخاط و عضلات گروه های تجربی نسبت به گروه کنترل افزایش آماری معنی داری یافت (P<0.05). ارتفاع کرپیت ها و سطح سرمی گلوکز گروه های تجربی نسبت به گروه کنترل کاهش آماری معنی داری داشت (P<0.05) و میزان کلسیم گروه های تجربی نسبت به گروه کنترل افزایش معنی داری یافت (P<0.05)؛ ولی میزان فسفر گروه های تجربی نسبت به گروه کنترل تغییری نشان نداد.

نتیجه گیری : مصرف طولانی مدت سویا می تواند تغییرات معنی داری بر میزان کلسیم و گلوکز سرم خون و ضخامت لایه عضلانی، زیرمخاط، ارتفاع کرک ها و عمق کریپت های دئودنوم ایجاد نماید.

ارتباط پلی‌مورفیسم ژن VEGF +405C/G با سرطان پستان در شمال ایران

فرهاد مشایخی

زمینه و هدف : سرطان پستان یکی از علل اصلی مرگ و میر ناشی از سرطان در زنان سراسر جهان است. عامل رشد اندوتلیال رگی (vascular endothelial growth factor: VEGF) یکی از مهم ترین عوامل پروآنژیوژنیک است. این مطالعه به منظور تعیین ارتباط پلی مورفیسم +405C/G ژن عامل رشد اندوتلیال رگی و خطر ابتلا به سرطان پستان در جمعیتی از زنان استان گیلان انجام شد.

روش بررسی : این مطالعه مورد – شاهدی روی 50 نمونه از زنان با ابتلا به سرطان پستان و 50 نمونه از زنان بدون ابتلا به سرطان پستان انجام شد. DNA ژنومی از سلول های خونی محیطی استخراج گردید. برای تعیین ژنوتیپ پلی مورفیسم +405C/G ژن VEGF از روش PCR-RFLP استفاده شد.

یافته ها : فراوانی ژنوتیپی GG ،CG و CC پلی مورفیسم +405C/G ژن VEGF در نمونه های گروه مورد به ترتیب 22 درصد، 46 درصد و 32 درصد و در نمونه های گروه شاهد به ترتیب 42 درصد، 48 درصد و 10 درصد تعیین شد (P<0.05). الل +405C به عنوان یک عامل افزایش خطر در سرطان پستان ارزیابی گردید (P<0.05).

نتیجه گیری : به نظر می رسد پلی مورفیسم +405C/G ژن VEGF در بیماران مبتلا به سرطان پستان مورد مطالعه نقش دارد.

ارزیابی حذف مس از فاضلاب صنعتی با استفاده از جلبک کلرلا ولگاریس

ذبیح اله یوسفی

زمینه و هدف : یکی از روش های موثر برای حذف فلزات سنگین از فاضلاب صنعتی، استفاده از جاذب های زیستی است. این مطالعه به منظور ارزیابی حذف مس از فاضلاب صنعتی با استفاده از جلبک سبز میکروسکوپی کلرلا ولگاریس انجام شد.

روش بررسی : در این مطالعه توصیفی – تحلیلی 3 نمونه فاضلاب کارخانه مس باهنر کرمان و 63 نمونه سینتتیک توسط جلبک کلرلا ولگاریس تحت pH بهینه 6، دمای 25 درجه سانتی گراد، زمان تماس تعادلی 60 دقیقه و مقدار جاذب g/L 2 تماس داده شدند و میزان باقیمانده جذب مس با دستگاه جذب اتمی اندازه گیری و مقایسه گردید. ایزوترم های جذب و مدل سازی سینتیکی یون های فلزی بر روی جاذب بر اساس آزمون مدل های ایزوترم لانگمیر، فروندلیخ و سینتیک های شبه درجه اول و دوم تعیین شدند.

یافته ها : کارایی حذف مس در نمونه واقعی و سینتتیک به ترتیب 82.62% و 91.5% تعیین شد و جذب مس از مدل لانگمیر و معادله سینتیک درجه دوم تبعیت نمود (P<0.05).

نتیجه گیری : جلبک کلرلا ولگاریس در جذب مس از فاضلاب صنعتی راندمان بالایی داشت.

مقایسه دقت روش‌های مختلف اندازه‌گیری درجه حرارت بدن کودکان با تعیین نقطه برش تب

سمیه کاظمی مجد

زمینه و هدف : روش های متعددی برای اندازه گیری تب در کودکان وجود دارد. این مطالعه به منظور مقایسه دقت روش های مختلف اندازه گیری درجه حرارت بدن کودکان با تعیین نقطه برش تب انجام شد.

روش بررسی : این مطالعه توصیفی – تحلیلی روی 126 کودک 3 ماهه تا5 ساله بستری در بیمارستان کودکان مفید تب دار (63 نفر) و بدون تب (63 نفر) بر اساس تعیین درجه حرارت بدن به روش رکتال، انجام شد. درجه حرارت بدن کودکان از طریق سه روش اندازه گیری تمپانیک راست، تمپانیک چپ و زیربغلی ثبت، منحنی ROC (receiver operating characteristic) ترسیم و سه روش مقایسه گردید.

یافته ها : نقطه برش تب در روش زیربغلی 37.1 درجه سانتی گراد (حساسیت 92.1%، ویژگی 90.5%)، روش تمپانیک راست 36.9 درجه سانتی گراد (حساسیت 74.6%، ویژگی 84.13%) و روش تمپانیک چپ 37.3 درجه سانتی گراد (حساسیت 93.65%، ویژگی 84.13%) تعیین شد. میانگین درجه حرارت در روش زیر بغلی (0.77 درجه سانتی گراد)، تمپانیک راست (1.02 درجه سانتی گراد) و تمپانیک چپ (0.48 درجه سانتی گراد) پایین تر از میانگین روش رکتال به دست آمد (P<0.05). همبستگی بین تمپانیک راست و چپ و زیر بغلی با روش رکتال به ترتیب 0.84، 0.894 و 0.925 تعیین شد (P<0.05). همچنین سطح زیر منحنی روش های تمپانیک چپ و راست و زیربغلی به ترتیب 0.95، 0.87 و 0.965 به دست آمد

نتیجه گیری : روش تمپانیک چپ کمترین تفاوت میانگین را با روش رکتال داشت و از همبستگی مثبت خوبی با روش رکتال برخوردار بود. در نتیجه با توجه به سهولت اندازه گیری تب از طریق پرده تمپان گوش با رعایت نقطه برش تب می توان از این روش استفاده کرد.

عوامل موثر بر مصرف فست‌فود در دانش‌آموزان دبیرستانی براساس تئوری رفتار برنامه‌ریزی شده

رحمان بردی اوزونی دوجی

زمینه و هدف : عادات غذایی افراد همراه با رشد سریع تکنولوژی تغییر کرده و مصرف فست فودها به طرز قابل توجهی در ایران افزایش یافته است. این مطالعه به منظور تعیین عوامل موثر بر مصرف فست فود در دانش آموزان دبیرستانی بر اساس تئوری رفتار برنامه ریزی شده انجام شد.

روش بررسی : این مطالعه توصیفی - تحلیلی به روش مقطعی روی 500 دانش آموز دبیرستانی شهر علی آباد کتول طی سال تحصیلی 94-1393 انجام گردید. از پرسشنامه محقق ساخته شش قسمتی روا و پایا مشتمل بر سازه های تئوری رفتار برنامه ریزی شده شامل نگرش، هنجارهای انتزاعی، کنترل رفتاری درک شده و قصد رفتاری برای تکمیل داده ها استفاده شد.

یافته ها : فراوانی مصرف ماهانه فست فود چهار دفعه و متداول ترین آن همبرگر و پیتزا بود. تئوری رفتار برنامه ریزی شده، رفتار مصرف فست فود را با R2=0.65 توصیف کرد. مصرف فست فود با قصد رفتاری و هنجارهای انتزاعی ارتباط آماری معنی داری نشان داد (P<0.05). دوستان اثرگذارترین هنجار انتزاعی در قصد مصرف فست فود بود (P<0.05).

نتیجه گیری : از آنجایی که دوستان به عنوان مهم ترین هنجار انتزاعی بیشترین اثر را بر قصد مصرف فست فود دانش آموزان داشتند؛ در طراحی مداخلات آموزشی کارآمد، آموزش های مبتنی بر این گروه نیز بایستی در نظر گرفته شود.

مقاومت آنتی‌بیوتیکی سویه‌های اشریشیاکلی جدا شده از آب‌های خام استان گلستان

کبری هلاکو

زمینه و هدف : باکتری های مقیم آب، مخزن بسیار مهمی از ژن های مقاومت آنتی بیوتیکی هستند. این مطالعه به منظور تعیین مقاومت آنتی بیوتیکی سویه های اشریشیاکلی جدا شده از آب های خام استان گلستان انجام شد.

روش بررسی : در این مطالعه توصیفی 26 نمونه از آب رودخانه زیارت (13 نمونه قبل و 13 نمونه بعد از تصفیه) و 36 نمونه از آب چشمه های منطقه آزادشهر (18 نمونه قبل و 18 نمونه بعد از تصفیه) جمع آوری گردید. تعداد 75 نمونه باکتری اشریشیاکلی (50 ایزوله از رودخانه و 25 ایزوله از چشمه ها) از آب های خام استان گلستان به روش حداکثر تعداد احتمالی از طریق تست های افتراقی شناسایی و جداسازی شد. حساسیت سویه های اشریشیاکلی به آنتی بیوتیک های آموکسی سیلین / کلاولانیک اسید، آمپی سیلین، ایمی پنم، سفالوتین، سفوتاکسیم، جنتامیسین، آمیکاسین، تتراسایکلین، نالیدیکسیک اسید، سیپروفلوکساسین و تری متوپریم / سولفامتوکسازول به روش انتشار از دیسک کربی بایر مورد سنجش قرار گرفت.

یافته ها : 14 نمونه آب خام چشمه ها و 12 نمونه آب خام رودخانه ها حاوی اشریشیاکلی بودند. پس از تصفیه، همه نمونه ها عاری از اشریشیاکلی ارزیابی شد. تمامی سویه های اشریشیاکلی جدا شده از نمونه ها مقاومت فنوتیپی مشابهی نسبت به 11 آنتی بیوتیک مورد بررسی نشان دادند و عمده ترین مقاومت به آنتی بیوتیک های آمپی سیلین (رودخانه 94 درصد، چشمه ها 88 درصد)، آموکسی سیلین / کلاولانیک اسید (رودخانه 76 درصد، چشمه ها 80 درصد)، تتراسایکلین (رودخانه 14 درصد، چشمه ها 16 درصد) و سفالوتین (رودخانه 8 درصد، چشمه ها 16درصد) دیده شد. مقاومت به تری متوپریم / سولفامتوکسازول (8 درصد)، نالیدیکسیک اسید (2 درصد) و سیپروفلوکساسین (2 درصد) به تنهایی فقط در نمونه های رودخانه دیده شد. تمامی ایزوله های جدا شده از رودخانه و چشمه نسبت به آنتی بیوتیک های ایمی پنم، سفوتاکسیم، جنتامایسین و آمیکاسین کاملاً حساس بودند و نسبت به بقیه آنتی بیوتیک ها مقاومت متوسط داشتند.

نتیجه گیری : تصفیه آب مورد استفاده چشمه ها و رودخانه ها سبب از بین رفتن اشریشیاکلی می گردد. باتوجه به مقاومت فنوتیپی مشاهده شده در آب خام چشمه ها، احتمالاً عدم تصفیه آن می تواند سبب انتقال مقاومت آنتی بیوتیکی به بدن انسان شود.

فراوانی بتالاکتامازهای وسیع الطیف در ایزوله‌های بالینی متعلق به خانواده انتروباکتریاسه

اعظم رضوانی راد

زمینه و هدف : یکی از مکانیسم های مهم مقاومت در مقابل آنتی بیوتیک های بتالاکتام در خانواده انتروباکتریاسه، تولید بتالاکتامازهای وسیع الطیف است. این مطالعه به منظور تعیین فراوانی بتالاکتامازهای وسیع الطیف در ایزوله های بالینی متعلق به خانواده انتروباکتریاسه با استفاده از روش فنوتیپی دیسک ترکیبی و تعیین الگوی مقاومت آنتی بیوتیکی انجام گردید.

روش بررسی : در این مطالعه توصیفی تعداد 240 ایزوله جداسازی شده متعلق به خانواده انتروباکتریاسه از نمونه های بالینی مختلف بیمارستان های شهر خرم آباد از فروردین لغایت تیرماه 1393 به وسیله تست های بیوشیمیایی استاندارد تعیین هویت شدند. الگوی حساسیت آنتی بیوتیکی در ایزوله ها به وسیله روش دیسک دیفیوژن تعیین گردید. ایزوله های تولید کننده آنزیم های بتالاکتامازی وسیع الطیف به وسیله روش دیسک ترکیبی شناسایی شدند.

یافته ها : از 240 ایزوله مورد مطالعه به ترتیب بیشترین فراوانی متعلق به اشریشیاکلی (76%)، کلبسیلا پنومونیه (16.2%)، سیتروباکتر فروندی (5.4%)، پروتئوس میرابیلیس (1.6%)، و انتروباکتر (0.83%) بود. بیشترین مقاومت آنتی بیوتیکی ایزوله های مختلف مربوط به آنتی بیوتیک های آمپی سیلین (88%) و سفوتاکسیم (43%) بود. در حالی که کمترین مقاومت آنتی بیوتیکی ایزوله ها مربوط به آنتی بیوتیک آمیکاسین (2.5%) تعیین شد. از 240 ایزوله انتروباکتریاسه، 141 ایزوله (59%) مولد بتالاکتامازهای وسیع الطیف بودند.

نتیجه گیری : آنزیم بتالاکتامازهای وسیع الطیف و مقاومت آنتی بیوتیکی نسبت به آنتی بیوتیک های بتالاکتام وسیع الطیف در میان ایزوله های انتروباکتریاسه جدا شده از نمونه های بالینی فراوانی بالایی داشت.

فراوانی تداخلات دارویی نسخ پزشکان استان گلستان (1391)

نغیمه حاجی مرادلو

زمینه و هدف : تداخل دارویی یکی از مشکلات ناشی از تجویز غیرمنطقی دارو است و این امر سبب تغییر اثر درمانی و یا سمیت یک دارو به واسطه حضور دارو یا عوامل دیگر می گردد. این مطالعه به منظور تعیین فراوانی تداخلات دارویی نسخ پزشکان طرف قرارداد با بیمه سلامت استان گلستان طی شش ماه اول سال 1391 انجام شد.

روش بررسی : در این مطالعه توصیفی 1100000 نسخ پزشکان طرف قرارداد با اداره کل بیمه سلامت استان گلستان از نظر تداخل دارویی طی شش ماه اول سال 1391 ارزیابی شد.

یافته ها : میزان فراوانی تداخلات دارویی 7262 مورد (0.66%) تعیین شد. میزان تداخل دارویی از نوع شدید، متوسط و خفیف به ترتیب در 35.5% ، 63.1% و 1.4% یافت شد. بیشترین تداخل دارویی شدید مربوط به داروهای Atorvastatin و Gemfibrozil با 13.67% بود. بیشترین تداخل دارویی متوسط مربوط به داروهای Ceftriaxone و Gentamicin با 9.05% بود. بیشترین تداخل دارویی خفیف مربوط به داروهای Lithium Carbonate و Haloperidol با 2.56% بود.

نتیجه گیری : با توجه به وجود تداخلات متوسط و شدید در نسخ پزشکان در استان گلستان، لزوم برنامه ریزی همه جانبه توسط دست اندرکاران برای ارتقاء آگاهی و نظارت موثر در جهت کاهش تداخلات دارویی ضروری است.

فراوانی ژن بتالاکتاماز CTX-M-15 در سویه‌های بالینی اشریشیاکلی به روش PCR

بهنام هاشمی

زمینه و هدف : آنزیم های بتالاکتامازی، مهم ترین عامل مقاومت در میان باکتری های گرم منفی نسبت به آنتی بیوتیک های گروه بتالاکتام محسوب می شود. این مطالعه به منظور تعیین فراوانی ژن بتالاکتاماز CTX-M-15 در سویه های بالینی اشریشیاکلی به روش PCR انجام شد.

روش بررسی : این مطالعه توصیفی - تحلیلی به روش مقطعی روی 120 باکتری اشریشیاکلی جدا شده در بیمارستان های آموزشی شهر ساری انجام شد. برای تعیین مقاومت نمونه ها، تست آنتی بیوگرام با روش Combined Disk انجام گردید. وجود ژن CTX-M-15 با روش PCR ارزیابی شد.

یافته ها : 120 نمونه باکتری اشریشیاکلی از عفونت ادراری، خون و عفونت زخم به ترتیب با مقادیر 81.6% (98 نمونه)، 12.5% (15 نمونه) و 5.83% (7 نمونه) جداسازی شدند. 98 نمونه ادرار، 15 نمونه خون و 7 نمونه زخم به ترتیب با 83.6% ، 12.7% و 3.6% دارای مقاومت دارویی چندگانه بودند (P<0.05). 18.3% از سویه های مقاوم دارای بتالاکتامازهای وسیع الطیف از نوع CTX-M-15 بودند. بیشترین احتمال وجود CTX-M-15 در نمونه خون (20%) و سپس نمونه ادرار و زخم (14.3%) تعیین شد (P<0.05).

نتیجه گیری : آنزیم بتالاکتامازهای وسیع الطیف در درصد بالایی از باکتری اشریشیاکلی جدا شده از نمونه های ادراری شناسایی گردید.