fa ارزیابی رادیولوژیک ویژگی‌های آناتومیک سینوس اسفنوئید با استفاده از سی‌تی‌اسکن (Computed Tomography Scan) جراحی مغز و اعصاب Neurosurgery تحقيقي Original Articles <p style="font-style:normal;"><em><span style="color:#003300;"><span style="font-size:12px;"><span style="font-family:Tahoma;"><span style="line-height:16.0pt"><span style="direction:rtl"><span style="unicode-bidi:embed"><span lang="FA"><strong>زمینه و هدف:</strong> سینوس اسفنوئید یکی از چهار سینوس پارانازال واقع شده در استخوان اسفنوئید بوده و نقش مهمی در جراحی‌های مربوط به غده هیپوفیز دارد. این سینوس با ساختارهای حیاتی مانند شریان کاروتید داخلی و عصب اپتیک مجاورت دارد. این مطالعه به منظور ارزیابی رادیولوژیک ویژگی‌های آناتومیک سینوس اسفنوئید با استفاده از سی‌تی‌اسکن </span><span dir="LTR">(Computed Tomography Scan)</span><span lang="FA"> بیماران مراجعه کننده به مراکز تصویربرداری منتخب گرگان انجام شد.</span></span></span></span><br> <br> <span style="line-height:16.0pt"><span style="direction:rtl"><span style="unicode-bidi:embed"><span lang="FA"><strong>روش بررسی:</strong> این مطالعه توصیفی تحلیلی روی 180 بیمار (100 زن و 80 مرد) با میانگین سنی </span><span dir="LTR">35.69&plusmn;13.07</span> سال مراجعه کننده برای انجام سی‌تی‌اسکن سینوس‌های پارانازال یا سی‌تی‌اسکن سر و گردن با تجویز پزشک متخصص، به مرکز آموزشی درمانی پنجم آذر و مرکز تصویربرداری ایزدی گرگان در تیر و مرداد سال 1399 انجام شد. حجم و ویژگی‌های آناتومیک سینوس اسفنوئید شامل نوع هوادار شدن، وجود سپتا، برآمدگی و چسبندگی کانال کاروتید با استفاده از سی‌تی‌اسکن بررسی شدند.</span></span></span><br> <br> <span style="line-height:16.0pt"><span style="direction:rtl"><span style="unicode-bidi:embed"><span lang="FA"><strong>یافته‌ها:</strong> توزیع فراوانی نوع سینوس‌ها بر اساس محل هوادار شدن در 151 نفر </span><span dir="LTR">(83.8%)</span> پست سلار، 25 نفر <span dir="LTR">(13.8%)</span> سلار و 4 نفر <span dir="LTR">(2.2%)</span> پره سلار تعیین شد. میانگین حجم سینوس چپ و حجم کلی در مردان به‌طور معنی‌داری بیشتر از زنان بود (<span dir="LTR">P<0.05</span><span lang="FA">). 20 نفر </span><span dir="LTR">(11.1%)</span> دارای چسبندگی کانال کاروتید به سینوس اسفنوئید بودند. تفاوت آماری معنی‌داری در توزیع چسبندگی کانال کاروتید، وجود سپتوم اضافه، و برآمدگی کانال کاروتید بر حسب جنسیت مشاهده نشد. هوادار شدن زائده کلینوئید قدامی، زائده پتریگوئید، بال بزرگ و بال کوچک اسفنوئید نیز تفاوت معنی‌داری بر حسب جنس نشان ندادند. ارتباط آماری معنی‌داری بین برآمدگی به کاروتید چپ و هوادار شدن بال کوچک و بزرگ اسفنوئید، پتریگوئید و کلینوئید قدامی مشاهده شد (<span dir="LTR">P<0.05</span><span lang="FA">). در سمت راست این ارتباط با هوادار شدن بال کوچک اسفنوئید نبود. در مورد چسبندگی کانال کاروتید، تنها ارتباط آماری معنی‌دار با هوادار شدن زائده پتریگوئید در سمت چپ مشاهده شد (</span><span dir="LTR">P<0.05</span><span lang="FA">).</span></span></span></span><br> <br> <span style="line-height:16.0pt"><span style="direction:rtl"><span style="unicode-bidi:embed"><span lang="FA"><strong>نتیجه‌گیری:</strong> شایع‌ترین فرم سینوس اسفنویید از نوع پست سلار و میانگین حجم سینوس کلی و چپ در مردان بیشتر از زنان بود. جنسیت برای تغییرات وسیع و تنوع بسیار زیاد ویژگی‌های آناتومیک سینوس اسفنویید عامل پیش‌بینی کننده خوبی تعیین نشد.</span></span></span></span></span></span></span></em></p> <span style="color:#003300;"><span style="font-size:10pt"><span style="font-family:&quot;Times New Roman&quot;,&quot;serif&quot;"><b><span style="font-size:9.0pt">Background and Objective: </span></b><span style="font-size:9.0pt">The sphenoid sinus is one of the four paranasal sinuses located within the sphenoid bone and plays a crucial role in pituitary gland surgeries. This sinus is in close proximity to vital structures, including the internal carotid artery and the optic nerve. This study was conducted to radiologically evaluate sphenoid sinus anatomical characteristics using computed tomography (CT) scans of patients referring to selected imaging centers in Gorgan, Iran.</span></span></span><br> <span style="font-size:10pt"><span style="font-family:&quot;Times New Roman&quot;,&quot;serif&quot;"><b><span style="font-size:9.0pt">Methods: </span></b><span style="font-size:9.0pt">This descriptive-analytical study was conducted on 180 patients (100 females and 80 males; mean age = 35.69&plusmn;13.07 years) referring for paranasal sinus CT scans or head and neck CT scans, prescribed by a specialist physician, to the Fifth Azar Educational-Therapeutic Center and Izadi Imaging Center in Gorgan, Iran, during July and August 2020. The sphenoid sinus volume and anatomical characteristics, including the type of pneumatization, presence of septa, and carotid canal protrusion and adhesion, were examined via CT imaging.</span></span></span><br> <span style="font-size:10pt"><span style="font-family:&quot;Times New Roman&quot;,&quot;serif&quot;"><b><span style="font-size:9.0pt">Results:</span></b><span style="font-size:9.0pt"> Regarding the frequency distribution of sinus types based on the site of pneumatization, 151 cases (83.8%) were postsellar, 25 (13.8%) were sellar, and 4 (2.2%) were presellar. The mean volume of the left sinus and the total sinus volume were significantly higher in men than in women (P<0.05). Carotid canal adhesion to the sphenoid sinus was observed in 20 patients (11.1%). No significant statistical difference was found between genders regarding the distribution of carotid canal adhesion, presence of accessory septa, or carotid canal protrusion. Similarly, the pneumatization of the anterior clinoid process, pterygoid process, and the greater and lesser wings of the sphenoid showed no gender-based significant differences. A significant statistical correlation was observed between left carotid protrusion and the pneumatization of the greater and lesser wings of the sphenoid, as well as pterygoid and anterior clinoid processes (P<0.05). On the right side, this correlation was not present with the pneumatization of the lesser wing. Regarding carotid canal adhesion, a significant correlation was only found with the pneumatization of the left pterygoid process (P<0.05).</span></span></span><br> <span style="font-size:10pt"><span style="font-family:&quot;Times New Roman&quot;,&quot;serif&quot;"><b><span style="font-size:9.0pt">Conclusion:</span></b><span style="font-size:9.0pt"> The most common form of the sphenoid sinus was the postsellar type, and the mean total and left sinus volumes were greater in men. Gender was not found to be a reliable predictor for the extensive variations and high diversity of the sphenoid sinus anatomical characteristics.</span></span></span></span><br> &nbsp; سینوس اسفنوئید , سی‌تی‌اسکن , غده هیپوفیز Sphenoid Sinus,Tomography, X-Ray Computed,Pituitary Gland, 45 53 http://goums.ac.ir/journal/browse.php?a_code=A-10-4078-1&slc_lang=fa&sid=1 Mohammad Pourmehdi محمد پورمهدی pamoh102@gmail.com 5900319475328460084084 0009-0004-1336-4038 No General Physician, School of Medicine, Golestan Universityof Medical Sciences, Gorgan, Iran. پزشک عمومی، دانشکده پزشکی گرگان، دانشگاه علوم پزشکی گلستان، ایران. Mohammad Hadi Gharib محمدهادی قریب hadigharib@yahoo.com 5900319475328460084085 5900319475328460084085 No Assistant Professor of Radiology, Clinical Research Development Unit (CRDU), 5 Azar Hospital, Golestan University of Medical Sciences, Gorgan, Iran. استادیار رادیولوژی، واحد حمایت از توسعه تحقیقات بالینی، مرکز آموزشی درمانی 5 آذر، دانشگاه علوم پزشکی گلستان، گرگان، ایران. Ehsan Fattahi احسان فتاحی fattahimd@gmail.com 5900319475328460084086 5900319475328460084086 No Assistant Professor of Neurological Surgery, Clinical Research Development Unit (CRDU), 5 Azar Hospital, Golestan University of Medical Sciences, Gorgan, Iran. استادیار جراحی مغز و اعصاب، واحد حمایت از توسعه تحقیقات بالینی، مرکز آموزشی درمانی 5 آذر، دانشگاه علوم پزشکی گلستان، گرگان، ایران. Rouzbeh Shams Amiri روزبه شمس امیری rshamsa@gmail.com 5900319475328460084087 5900319475328460084087 Yes Assistant Professor of Neurological Surgery, Neuroscience Research Center, Golestan University of Medical Sciences, Gorgan, Iran. استادیار جراحی مغز و اعصاب، مرکز تحقیقات علوم اعصاب، دانشگاه علوم پزشکی گلستان، گرگان، ایران.