fa اثر دورکنندگی عصاره‌های متانولی و هگزانی گیاه آقطی بر روی پشه در شرایط آزمایشگاهی فیزیولوژی - فارماکولوژی Physiology - Pharmacology تحقيقي Original Articles <p dir="RTL" style="font-style:normal;">زمینه و هدف : اثر ضدالتهابی، ضددرد، آنتی‌اکسیدانی گیاه آقطی گزارش شده است. این مطالعه به منظور تعیین اثر دورکنندگی عصاره گیاه آقطی بر روی پشه <span dir="LTR">Culex pipiens</span> در شرایط آزمایشگاهی انجام شد.</p> <p dir="RTL" style="font-style:normal;">روش بررسی : در این مطالعه تجربی گیاه آقطی از رویشگاه طبیعی استان مازندران (شهرستان ساری، بخش مرکزی، دهستان اسفیورد شوراب، روستای گله کلا سفلی - کردخیل) تهیه، شناسایی، خشک و سپس از اندام‌های برگ و میوه آن عصاره‌گیری گردید. سپس غلظت‌های50 ، 100 و 250 میلی‌گرم بر کیلوگرم عصاره متانولی و هگزانی گیاه تهیه شد و مقدار <span dir="LTR">0.4ml</span> بر روی پوست تراشیده شده خوکچه هندی <span dir="LTR">(Albino)</span> در مساحتی به اندازه 6 در 4 سانتی‌متر پخش گردید. سپس در معرض گزش پشه‌ها قرار گرفت. پس از گذشت 30 دقیقه تعداد گزش‌های پشه بالغ کولکس با سه مرحله تکرار برای هر تیمار ثبت گردید. همچنین <span dir="LTR">N</span> و <span dir="LTR">N</span> دی اتیل 3<span dir="LTR">-</span> متیل بنزامید به عنوان کنترل مثبت در نظر گرفته شد.</p> <p dir="RTL" style="font-style:normal;">یافته‌ها : بیشترین اثر دورکنندگی مربوط به غلظت 250 در هر دو عصاره برگ و میوه گیاه بوده و در برگ با حلال متانولی بیشترین اثر دور کنندگی برابر 80درصد و با حلال هگزانی <span dir="LTR">66.8%</span> و در میوه با حلال متانلی <span dir="LTR">84%</span> و با حلال هگزانی <span dir="LTR">72%</span> تعیین شد (<span dir="LTR">P<0.05</span>).</p> <p dir="RTL" style="font-style:normal;">نتیجه‌گیری : در مقایسه عصاره‌گیری با دو حلال متانولی و ان هگزانی مشخص گردید اثر دورکنندگی عصاره‌های متانولی گیاه آقطی بازده بالاتری نسبت به عصاره‌گیری هگزانی داشت و در مقایسه اثر دورکنندگی اندام‌های این گیاه، میوه گیاه اثربخشی بهتری نسبت به برگ دارد.</p> <p><strong>Background and Objective: </strong>The anti inflammatory, analgesic, antioxidant of <em>Sambucus ebulus L. </em>have been reported in several studies. This study was done to assess the repelling property of the methalonic and hexanic extracts of <em>Sambucus ebulus L.</em> against the <em>Culex pipiens</em>.</p> <p><strong>Methods: </strong>In this experimental study, <em>Sambucus ebulus L.</em> collected from the natural inhabitants of Mazandran province in northern Iran. Methalonic and hexanic extraction were provided from the leaf and fruit of <em>Sambucus ebulus L.</em> Concentration of 50 mg/kg, 100 mg/kg and 250 mg/kg was prepared. 0.4 ml of the extract prepared and was spreed on the albino skin area of 4&times;6 cm². After 30 minutes the number of the mosquito (<em>Culex pipiens</em>) bites on the skin was recorded. N, Ndiethyl-3 methyl benzamide was considered as positive control.</p> <p><strong>Results: </strong>The highest repelling property of the <em>Sambucus ebulus L.</em> belonged to the concentration of<br> 250 mg/kg of leaf and fruit extraction. The highest repelling effect was 80% and 66.8% for leaf methalonic and hexanic extract, respectively. The highest repelling effect was 84% and 72% for fruit metalonic and hexanic extract, respectively (P<0.05).</p> <p><strong>Conclusion: </strong>The methalonic extract of <em>Sambucus ebulus L.</em> had higher repelling efficiency compared to the hexanic extract. The fruit extract also had better effect than the leaf extract.</p> گیاه آقطی , پشه Culex pipiens , دافع حشره Sambucus ebulus L., Culex pipiens, Insect repelent 1 6 http://goums.ac.ir/journal/browse.php?a_code=A-10-1-956&slc_lang=fa&sid=1 H Fathi حامد فتحی 5900319475328460049469 5900319475328460049469 No M.Sc in Biology, Pharmaceutical Sciences Research Center, Hemoglobinopathy Institute, Mazandaran University of Medical Sciences, Sari, Iran کارشناس ارشد زیست شناسی، مرکز تحقیقات علوم دارویی، پژوهشکده هموگلوبینوپاتی، دانشگاه علوم پزشکی مازندران، ساری، ایران SF Motevalli-Haghi سیدفرزاد متولی حقی haghi77@yahoo.com 5900319475328460049470 5900319475328460049470 Yes Assistant Professor, Ph.D in Animal Parasitology, Department of Entomology, Faculty of Health, Mazandaran University of Medical Sciences, Sari, Iran استادیار، دکتری انگل‌شناسی جانوری، گروه حشره‌شناسی پزشکی، دانشکده بهداشت، دانشگاه علوم پزشکی مازندران، ساری، ایران MA Ebrahimzadeh محمدعلی ابراهیم زاده 5900319475328460049471 5900319475328460049471 No Associate Professor, Ph.D in Medicinal Chemistry, Department of Medicinal Chemistry, Faculty of Pharmacy, Mazandaran University of Medical Sciences, Sari, Iran دانشیار، دکتری شیمی دارویی، گروه شیمی دارویی، دانشکده داروسازی، دانشگاه علوم پزشکی مازندران، ساری، ایران SH Nikookar سیدحسن نیکوکار 5900319475328460049472 5900319475328460049472 No Ph.D Candidate in Health Sciences, Department of Medical Entomology and Vector Control, School of Public Health and Health Sciences Research Center, Student Research Committee, Mazandaran University of Medical Sciences, Sari, Iran دانشجوی دکتری علوم بهداشتی، گروه حشره‌شناسی پزشکی و مبارزه باناقلین، مرکزتحقیقات علوم بهداشتی، کمیته تحقیقات دانشجویی، دانشکده بهداشت، د B Parsie بهزاد پارسی 5900319475328460049473 5900319475328460049473 No Assistant Professor, Ph.D in Physiology, Department of Physiology, Faculty of Medicine, Mazandaran University of Medical Sciences, Sari, Iran استادیار، دکتری فیزیولوژی، گروه فیزیولوژی، دانشکده پزشکی ساری، دانشگاه علوم پزشکی مازندران، ساری، ایران M Karami محسن کرمی 5900319475328460049474 5900319475328460049474 No Assistant Professor, Ph.D in Medical Entomology, Department of Parasitology and Mycology, Faculty of Medicine, Babol University of Medical Sciences, Babol, Iran استادیار، دکتری حشره‌شناسی پزشکی، گروه انگل‌شناسی و قارچ شناسی، دانشکده پزشکی، دانشگاه علوم پزشکی بابل، بابل، ایران