fa عوارض ناشی از رادیوتراپی در بیماران مبتلا به سرطان‌های سر و گردن رادیوتراپی Radiotherapy تحقيقي Original Articles زمینه و هدف : رادیوتراپی به عنوان یکی از روش‌های اصلی در درمان سرطان‌های سروگردن، علاوه بر از بین بردن سلول‌های سرطانی به سلول‌های طبیعی نیز آسیب رسانده که به‌دنبال آن عوارض سابژکتیو (ذهنی) و ابژکتیو (عینی) حادث می‌شود. این مطالعه به منظور تعیین عوارض سابژکتیو ناشی از رادیوتراپی در بیماران مبتلا به سرطان‌های سروگردن انجام شد. روش بررسی : در این مطالعه توصیفی - تحلیلی 45 بیمار (28 مرد و 17 زن) مبتلا به سرطان‌های سر و گردن کاندید دریافت رادیوتراپی، قبل، حین و یک تا سه ماه پس از درمان بررسی شدند. پرسشنامه LENT-SOMA فارسی شده برای بررسی عوارض سابژکتیو ناشی از رادیوتراپی از قبیل درد، خشکی دهان، دیسفاژی، تریسموس و اختلال چشایی استفاده شد. یافته‌ها : 80 درصد بیماران در تمامی زمان‌های مورد بررسی تجربه درد داشتند. در تمامی زمان‌های مورد بررسی، بالاترین رتبه‌های شدت درد، دفعات ابتلا به آن و دفعات مصرف مسکن به ترتیب مربوط به گلودرد و دردگوش بود. شدت و دفعات درد و در پی آن دفعات مصرف مسکن در نواحی گلو، گوش، فک، دهان (P<0.05) و دندان (P<0.05) در فاصله یک ماه پس از درمان بیش از سه ماه پس از درمان بود. زروستومیا، دیسفاژی و اختلال چشایی در فاصله یک ماه پس از درمان به طور معنی‌داری بیش از سه ماه پس از درمان بود (P<0.05). درد در ناحیه گوش و فک با دوز اشعه ارتباط داشت (P<0.05). نتیجه‌گیری : شدت عوارض سابژکتیو ناشی از رادیوتراپی در مبتلایان به سرطان‌های سر و گردن پس از گذشت یک ماه از پایان درمان به اوج خود رسید و از آن پس تا پایان ماه سوم پس از درمان به سمت بهبودی پیش رفت تا جایی که به نقطه قبل از آغاز درمان نزدیک گردید؛ هرچند بر آن منطبق نشد. Background and Objective: Radiotherapy is a main therapeutic regiment in the treatment of head and neck cancers. Radiation not only eradicate cancer but it also cause damage to healthy surrounding tissues, giving rise to objective and subjective problems. This study was done to evaluate the subjective complications of post radiation in patients with head and neck cancer. Methods: This descriptive &ndash;analytic study was carried out on 45 patients with head and neck cancer (28 males and 17 females) whom were gone under radiotherapy in Rasht, Iran. Subjective complications evaluated before, during, 1 month and 3 months after radiotherapy. Persian version of LENT-SOMA questionnaire was used. Pain, xerostomia, dysphagia, trismus and dysgeusia were recorded for each subject. Results: 80% of subjects experienced Pain. In the study period, pain intensity, frequency and analgesic consumption were belonging to ear and throat. One month after post radiation, pain intensity, frequency and analgesic consumption belong to ear, throat, jaw, mouth and teeth which were significantly more than 3 months after radiotherapy (P<0.05). One month after post treatment, xerostomia, dysphagia, trismus and dysgeusia were significantly more than 3 months after radiotherapy (P<0.05). Pain in ear and jaw had significant correlation with radiation dosage (P<0.05). Conclusion: Intensity of subjective complains were aggravated and merge one month after radiotherapy and can be reduced to nearly the initial stage of treatment, three months after radiotherapy. رادیوتراپی , سرطان , سر و گردن , درد , دیسفاژی , زروستومیا , اختلال چشایی Radiotherapy, Cancer, Head and Neck, Pain, Dysphagia, Xerostomia, Dysgeusia 114 120 http://goums.ac.ir/journal/browse.php?a_code=A-10-1-756&slc_lang=fa&sid=1 Rabiei M مریم ربیعی rabiei@gums.ac.ir 5900319475328460050353 5900319475328460050353 Yes Associate Professor, Department of Oral and Maxillofacial Medicine, Dental School, Guilan University of Medical Sciences, Rasht, Iran دانشیار، گروه بیماری‌های دهان فک و صورت، دانشکده دندانپزشکی، دانشگاه علوم پزشکی گیلان Rahimi A عباس رحیمی 5900319475328460050354 5900319475328460050354 No Assistant Professor, Department of Radiation Oncology, Guilan University of Medical Sciences, Rasht, Iran استادیار، گروه رادیوتراپی –انکولوژی، دانشکده پزشکی، دانشگاه علوم پزشکی گیلان Kazemnezhad Leyli E احسان کاظم نژاد لیلی 5900319475328460050355 5900319475328460050355 No Assistant Professor, Department of Biostatistics, Guilan University of Medical Sciences, Rasht, Iran استادیار، گروه آمار، دانشگاه علوم پزشکی گیلان Jalalian B بهنوش جلالیان 5900319475328460050356 5900319475328460050356 No Dentist, Dental School, Guilan University of Medical Sciences, Rasht, Iran دندانپزشک، دانشکده دندانپزشکی، دانشگاه علوم پزشکی گیلان Massoudi Rad S صبا مسعودی راد 5900319475328460050357 5900319475328460050357 No Dental Student, Golestan University of Medical Sciences, Gorgan, Iran دانشجوی رشته دندانپزشکی، دانشکده دندانپزشکی، دانشگاه علوم پزشکی گلستان