fa آماده‌سازی داربست‌های سه بعدی سلول‌زدایی شده به عنوان مدلی برای مهندسی بافت و ارزیابی عملکرد آنها با استفاده از بافت بلاستما در شرایط آزمایشگاهی مهندسی بافت Tissue Engineering مروري Review Article مهندسی بافت براساس سه ترکیب اصلی بافت‌های بیولوژیکی شامل داربست، سلول و عوامل رشد بنیان نهاده شده است. داربست‌های زیستی مشتق از بافت‌ها و اندام‌های سلول‌زدایی شده به‌طور موفقیت‌آمیزی در مهندسی بافت مورد استفاده قرار گرفته‌اند. مطالعات سلول‌زدایی بیانگر آن است که داربست‌های طبیعی حاصل از بافت‌های سلول‌زدایی شده، با حفظ ترکیبات اصلی می‌توانند بستر مناسبی برای بررسی رفتارهای سلولی باشند و آماده‌سازی چنین داربست‌هایی بخش مهمی از پژوهش‌های آتی دانش زیست‌شناسی خواهد بود که می‌تواند کاربردهای گسترده‌ای در دانش پزشکی ترمیمی و مهندسی بافت داشته باشد. بافت بلاستما که طی روند ترمیم زخم در برخی از موجودات ایجاد می‌شود؛ دارای سلول‌هایی با قابلیت تکثیر و تمایز، مشابه سلول‌های جنینی است و می‌تواند مدل مناسبی را برای بررسی برهم‌کنش‌ها و رفتارهای سلولی در شرایط آزمایشگاهی فراهم نماید. در این مقاله مروری به بیان روش‌های آماده‌سازی داربست‌های سه‌بعدی مشتق از ماتریکس خارج سلولی بافت‌های مختلف از قبیل غضروف، استخوان، لثه، آئورت، مثانه و ارزیابی عملکرد آنها با استفاده از بافت بلاستما پرداخته شده است. Tissue engineering is based on three main factors including scaffolds, cells and growth factors. Natural scaffolds derived from decellularized tissues and organs have been successfully used in tissue engineering. Decellularization studies have shown that natural scaffolds which maintaine their main structure and properties could be a suitable tool for studying cellular behaviors and preparation of such scaffolds is an important part of future research in biology that may have extensive applications in regenerative medicine and tissue engineering. Blastema tissue which is produced after injuries in some organisms has embryonic cell characteristics, and can be a suitable model for evaluation of cell behaviors in various tissues. In this review, the process of decellularization, process involved in preparation of 3D scaffolds derived from extracellular matrix of various tissues including cartilage, bone, gingiva, aorta and bladder, and assessment of their interactions with blastema tissue under in vitro conditions are discussed. داربست‌های طبیعی سه بعدی , مهندسی بافت , سلول‌زدایی , بافت بلاستما , پزشکی ترمیمی 3D natural scaffolds, Tissue engineering, Decellularization, Blastema tissue, Regenerative medicine 8 17 http://goums.ac.ir/journal/browse.php?a_code=A-10-1-695&slc_lang=fa&sid=1 Mahdavi Shahri N ناصر مهدوی شهری mahdavin@um.ac.ir 5900319475328460046019 5900319475328460046019 Yes Professor, Histology and Cytology, Department of Biology, Faculty of Science, Stem Cell Biotechnology Research Group, Institute of Biotechnology, Ferdowsi University of Mashhad, Mashhad, Iran استاد سیتولوژی - هیستولوژی، گروه زیست‌شناسی، دانشکده علوم، دانشگاه فردوسی مشهد Moghaddam Matin M مریم مقدم متین 5900319475328460046020 5900319475328460046020 No Associate Professor, Molecular Biology, Department of Biology, Faculty of Science, Cell and Molecular Biotechnology Research Group, Institute of Biotechnology, Ferdowsi University of Mashhad, Mashhad,Iran دانشیار بیولوژی مولکولی، گروه زیست‌شناسی، دانشکده علوم، دانشگاه فردوسی مشهد، گروه تحقیقاتی بیوتکنولوژی سلولی و مولکولی، پژوهشکده فناوری Fereidoni M مسعود فریدونی 5900319475328460046021 5900319475328460046021 No Associate Professor , Physiology, Department of Biology, Faculty of Science, Ferdowsi University of Mashhad, Mashhad, Iran دانشیار فیزیولوژی جانوری، گروه زیست‌شناسی، دانشکده علوم، دانشگاه فردوسی مشهد Behnam Rassouli M مرتضی بهنام رسولی 5900319475328460046022 5900319475328460046022 No Professor, Physiology, Department of Biology, Faculty of Science, Ferdowsi University of Mashhad, Mashhad, Iran استاد فیزیولوژی جانوری، گروه زیست‌شناسی، دانشکده علوم، دانشگاه فردوسی مشهد Moghimi A علی مقیمی 5900319475328460046023 5900319475328460046023 No Professor, Physiology, Department of Biology, Faculty of Science, Ferdowsi University of Mashhad, Mashhad, Iran استاد فیزیولوژی جانوری، گروه زیست‌شناسی، دانشکده علوم، دانشگاه فردوسی مشهد Bahrami AR احمدرضا بهرامی 5900319475328460046024 5900319475328460046024 No Professor, Molecular Biology, Department of Biology, Faculty of Science, Cell and Molecular Biotechnology Research Group, Institute of Biotechnology, Ferdowsi University of Mashhad, Mashhad,Iran استاد بیولوژی مولکولی، گروه زیست‌شناسی، دانشکده علوم دانشگاه فردوسی مشهد، گروه تحقیقاتی بیوتکنولوژی سلولی و مولکولی، پژوهشکده فناوری زیس Namini MA محمد علیزاده نمینی 5900319475328460046025 5900319475328460046025 No MSc of Physiology, Department of Biology, Faculty of Sciences, Ferdowsi University of Mashhad, Mashhad, Iran کارشناس ارشد، فیزیولوژی، گروه زیست‌شناسی، دانشکده علوم، دانشگاه فردوسی مشهد Naderi S سمیه نادری 5900319475328460046026 5900319475328460046026 No MSc of Developmental Biology, Department of Biology, Faculty of Sciences, Ferdowsi University of Mashhad, Mashhad, Iran کارشناس ارشد، زیست شناسی سلولی - تکوینی، گروه زیست‌شناسی، دانشکده علوم، دانشگاه فردوسی مشهد Kheirabadi M معصومه خیرآبادی 5900319475328460046027 5900319475328460046027 No MSc of Physiology, Department of Biology, Faculty of Sciences, Ferdowsi University of Mashhad, Mashhad, Iran کارشناس ارشد، فیزیولوژی، گروه زیست‌شناسی، دانشکده علوم، دانشگاه فردوسی مشهد Naseri F فاطمه ناصری 5900319475328460046028 5900319475328460046028 No MSc of Physiology, Central Laboratory, Ferdowsi University of Mashhad, Mashhad, Iran کارشناس ارشد، فیزیولوژی جانوری، آزمایشگاه مرکزی، دانشگاه فردوسی مشهد